O‘zbekistonda yo‘lovchilarni tashish uchun buyurtmalarni joylashtirish va taksi xizmatlarini ko‘rsatishga imkon beruvchi vositachilik (agregator) xizmatlari bozorida WB Taxi kompaniyasi ustun mavqega ega raqamli platforma operatori sifatida e’tirof etildi. Bu haqda Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi matbuot xizmati xabar berdi. Qaror raqobat muhitini himoya qilish, bozorda konsentratsiyani kuzatish va iste’molchilar manfaatlarini ta’minlash maqsadida qabul qilingan. Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, ustun mavqe e’tirofi kompaniya faoliyatini to‘xtatishni anglatmaydi, balki raqobat qonunchiligiga rioya etilishini ta’minlash uchun qo‘shimcha majburiyatlarni yuklaydi.
Asosiy faktlar: WB Taxi O‘zbekiston taksi agregatorlari bozorida ustun mavqega ega operator sifatida tan olindi. Kompaniya monopoliyaga qarshi komplayens tizimini majburiy tartibda joriy etishi va belgilangan tartibda monitoringdan o‘tishi kerak bo‘ladi. Ilgari Uklon UB, YandexGo UB, Yandex Eats va Express24 APP ham ustun mavqega ega subyektlar deb topilgan edi.
Taksi bozori O‘zbekistonda raqamli platformalar orqali buyurtma berish, haydovchilarni yo‘lovchilar bilan bog‘lash va to‘lovlarni qayta ishlash kabi jarayonlar bilan jadal raqamlashtirilmoqda. Agregatorlar bozorda vositachi sifatida ishlaydi, lekin ularning ko‘lami va tarmoq effekti ayrim platformalarning ustun mavqega chiqishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi bozor ishtirokchilari faoliyatini muntazam tahlil qilib, raqobatni cheklash xavfini baholab boradi. Ushbu yondashuv yangi operatorlar uchun teng shart-sharoit yaratish, haydovchilar va yo‘lovchilarning manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan.
Qo‘mita xabarida ta’kidlanishicha, ustun mavqega ega kompaniyalar uchun raqobatni cheklovchi va foydalanuvchilarning huquq hamda manfaatlarini kamsituvchi 20 dan ortiq turdagi harakatlarni amalga oshirish taqiqlanadi. Talablar buzilgan taqdirda aylanmaning 5 foizi miqdorida jarima, shuningdek, mansabdor shaxslarga nisbatan ma’muriy javobgarlik belgilangan. WB Taxi uchun majburiy monopoliyaga qarshi komplayens tizimi joriy etilishi va tegishli tartibda monitoring o‘tkazib borilishi nazarda tutilgan. Bu choralar platforma faoliyatining oshkoraligini kuchaytirish va bozor qoidalariga rioya etilishini ta’minlashga xizmat qiladi.
Avvalroq oktabr oyi oxirida Uklon UB xorijiy korxonasiga ham ustun mavqe maqomi berilgan, 2024-yil oktabr oyida esa YandexGo UB va Yandex Eats kompaniyalari, shuningdek, Express24 APP ustun mavqega ega subyektlar deb topilgan edi. Endi WB Taxi bo‘yicha keyingi bosqichda komplayens dasturining amalda qo‘llanilishi, bozor xatti-harakatlari va iste’molchilar huquqlariga ta’siri monitoring qilinishi kutilmoqda. Qo‘mita tomonidan aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilmasa, qonunchilikda nazarda tutilgan jazo choralari qo‘llanilishi mumkin.
Source: www.gazeta.uz