O‘zbekiston Respublikasi Migratsiya agentligi ma’lum qilishicha, Xorvatiyaga ishlash uchun visa olishga urinayotgan 50 nafardan ortiq O‘zbekiston fuqarosi soxta mehnat shartnomalari sabab rad javobini olgan. Ularning 17 nafari hujjatlarni xususiy bandlik agentliklari orqali topshirgan. Agentlik tekshiruvi davomida taqdim etilgan mehnat shartnomalarining haqiqiy emasligi aniqlangan, natijada barcha arizachilarga vizalar berilmagan. Hozircha Xorvatiya va Shengen hududiga kirishni taqiqlash avtomatik tarzda qo‘llanmaydi — bunday qarorni Xorvatiya rejimining vakolatli idoralari alohida ko‘rib chiqishi mumkin.
Asosiy faktlar: 50 dan ortiq O‘zbekiston fuqarosi soxta mehnat shartnomalari sabab Xorvatiyaga ish vizasidan mahrum bo‘lgan; arizachilarning 17 nafari xususiy bandlik agentliklari orqali hujjat topshirgan. Migratsiya agentligi barcha shartnomalar yaroqsiz deb topilganini ma’lum qildi va fuqarolarni Telegram, Instagram hamda WhatsApp orqali ish taklif qilayotgan firibgarlardan ogoh qildi. Viza rad etilishi Shengen zonasiga avtomatik kirish taqiqini anglatmaydi, ammo alohida qaror bilan bunday taqiq qo‘llanishi mumkin.
Bu holat mehnat migratsiyasi va noqonuniy vositachilik xavflari kuchayib borayotgan sharoitda yuz berdi. Xususiy bandlik agentliklari faoliyati litsenziyalanishi kerakligi, konsalting firmalari esa faqat hujjat tayyorlashda yordam berishi mumkinligi qayd etilmoqda. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, xorijda ish topishga qaratilgan e’lonlar ko‘pincha til bilishi va kasbiy tayyorgarlik talab qilmaydi, bu esa fuqarolarda ishonchli imkoniyat degan taassurot uyg‘otadi. Ayni paytda O‘zbekistonda xususiy bandlik agentliklari ustidan nazoratni kuchaytirish rejalashtirilmoqda, bu esa kelgusida shunga o‘xshash firibgarliklarning oldini olishga qaratilgan.
Agentlik ogohlantirishida firibgarlar ijtimoiy tarmoqlar orqali yuqori daromad, tez ishga joylashish va soddalashtirilgan talablar va’da qilib, so‘ngra soxta shartnomalarni yuborishi va to‘lov talab qilishi mumkinligi aytilgan. Fuqarolarga vositachilar bilan hamkorlik shartlarini sinchiklab o‘rganish tavsiya etilgan: konsalting kompaniyalari hujjatlarni rasmiylashtirishda yordam berishi mumkin, lekin chet elda mustaqil ishga joylashtirish huquqiga ega emas. Bunga faqat tegishli litsenziyaga ega xususiy bandlik agentliklari vakolatli. Shu bilan birga, ish vizasining mavjudligi o‘z-o‘zidan ish bilan ta’minlanish kafolati emasligi alohida ta’kidlangan.
Firibgarlikdan himoyalanish uchun O‘zbekiston fuqarolariga mehnat shartnomasining haqiqiyligini Migratsiya resurs markazida bepul tekshirish imkoniyati taklif etilmoqda. Markaz Xalqaro migratsiya siyosati rivojlanishi markazi (ICMPD) bilan birgalikda tashkil etilgan. Fuqarolar qo‘shimcha ma’lumot va maslahat uchun +998 90 819-06-25 raqami orqali bog‘lanishlari mumkin. Bu chora, ayniqsa, chet elda ishlash niyatidagi shaxslar uchun hujjatlar bosqichidayoq xavflarni aniqlashga yordam berishi kutilmoqda.
Keyingi bosqichda Migratsiya agentligi va boshqa mas’ul idoralar xususiy bandlik agentliklari faoliyatini nazorat qilishni kuchaytirishi, noqonuniy vositachilik holatlari bo‘yicha tushuntirish ishlarini davom ettirishi kutilmoqda. Fuqarolarga xorijda ish izlashda rasmiy manbalar, litsenziyaga ega tashkilotlar va yozma shartnomalar bilan ishlash tavsiya qilinmoqda. Xorvatiyaga viza bo‘yicha rad javobini olganlar uchun keyingi huquqiy imkoniyatlar, jumladan alohida kirish taqiqi qo‘llanishi yoki qo‘llanmasligi masalasi vakolatli idoralar tomonidan o‘z tartibida ko‘rib chiqiladi.
Source: podrobno.uz