O‘zbekiston Suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Xamrayev 11-noyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi “Hukumat soati”da Rossiyaga qarshi sanksiyalar va kreditlar qimmatlashgani tufayli 95 ta nasos stansiyasini modernizatsiya qilish loyihasini moliyalashtirishning avvalgi sxemasidan voz kechilganini ma’lum qildi. Vazirning ta’kidlashicha, 37 million dollarlik loyiha endi Rossiya davlat taraqqiyot korporatsiyasi VEB.RF ishtirokisiz, yangi bank krediti hisobidan amalga oshiriladi. Deputat Imomnazar Tursunov yig‘ilishda loyiha bo‘yicha bir so‘m ham o‘zlashtirilmaganini va investitsiya jadvali bajarilmayotganini qayd etdi. Loyihani yakunlash 2027-yilga ko‘chirildi, biroq yangi bank nomi, yakuniy kredit miqdori va qaytarish shartlari hali oshkor etilmagan.
Asosiy faktlar: 95 ta nasos stansiyasi O‘zbekistonning besh viloyatida — Buxoro, Navoiy, Qashqadaryo, Samarqand va Surxondaryoda modernizatsiya qilinishi rejalashtirilgan. Avvalgi reja bo‘yicha uchta loyihaning umumiy qiymati 213,5 million yevro, shundan 146 million yevrosi VEB.RF krediti, 67,5 million yevrosi O‘zbekiston ulushi bo‘lgan. Yangi sxemada 4 foizlik kredit kelgusi yilda jalb qilinishi, loyiha 2027-yilga surilishi ma’lum qilindi, ammo bank nomi va yakuniy shartlar ochiqlanmagan.
Loyiha 2021-yil 29-iyulda prezident Shavkat Mirziyoyev imzolagan PQ-5201-son qarorga asosan boshlangan. Hujjat Buxoro, Navoiy, Qashqadaryo, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida uchta guruh obyektini modernizatsiya qilishni ko‘zda tutgan. Dastlabki shartlarga ko‘ra, VEB.RF krediti yillik 2 foiz stavkada, ikki yil jalb qilish va 10 yil qaytarish muddati bilan ajratilishi, 0,1 foizlik bir martalik komissiya va yillik 0,15 foizlik majburiyat komissiyasi nazarda tutilgan edi. O‘zbekiston ulushi 67,5 million yevro bo‘lib, uning 33,7 million yevrosi QQS qoplash va bojxona bojidan ozod qilish shaklidagi mablag‘larni o‘z ichiga olgan. O‘zbekiston nomidan qarz oluvchi Moliya vazirligi, mas’ul ijrochi Suv xo‘jaligi vazirligi bo‘lgan; asosiy qarz, foizlar va boshqa xarajatlar respublika budjetidan qoplanishi rejalashtirilgan. 2021-yil sentabrda VEB.RF va O‘zbekiston Moliya vazirligi kredit kelishuvini imzolagan.
“Rossiyaga nisbatan sanksiyalar va kreditlar foizlari oshishi tufayli biz buning o‘rniga, 37 million dollarni Rossiya bilan emas, yangi bank bilan qiladigan bo‘ldik. 4 foizlik kredit berib amalga oshirilyapti. Bu ham kelgusi yilda amalga oshiriladi”, — dedi vazir. Deputat Tursunov esa “Taqdim etilgan jadvalda ushbu loyihalar bo‘yicha bir so‘m ham o‘zlashtirilmagani ko‘rsatilmoqda” deb ta’kidladi. Vazir yangi bank nomi, kreditning yakuniy miqdori, qaytarish muddati va boshqa moliyaviy shartlarga aniqlik kiritmadi. Loyiha 355 ming gektar yerni suv bilan ta’minlashni yaxshilashi, 40 ming gektarni qishloq xo‘jaligi oborotiga qaytarishi, 455 ta energiya samarador nasos agregati va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini o‘rnatishi, yiliga 40 million kVt/soat elektr energiyasini tejashi kutilgandi.
2022-yil 22-fevralda AQSh rejimining Moliya vazirligi VEB.RFga bloklovchi sanksiyalar joriy qilib, uning xalqaro moliyaviy operatsiyalarini chekladi. 2022-yil 1-dekabrda PQ-434-son qaror bilan loyiha parametrlari qayta ko‘rib chiqilgan. Endi deputatlar va soha mutaxassislari yangi kreditor, mablag‘larni o‘zlashtirish jadvali hamda 2027-yilga surilgan muddatning qishloq xo‘jaligi rayonlarida suv ta’minotiga ta’sirini kuzatmoqda. Suv xo‘jaligi vazirligi yangi bank bilan muzokaralarni yakunlab, yangilangan amalga oshirish jadvalini taqdim etishi kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz