Toshkentda bo‘lib o‘tgan Kaspersky CyberSecurity Weekend 2026 konferensiyasida “Laboratoriya Kasperskogo”ning “Vzroslye i deti v internete” (“Kattalar va bolalar internetda”) analitik hisoboti taqdim etildi. Hisobotga ko‘ra, so‘ralgan bolalarning 13 foizi turli shakldagi kiberbullingga duch kelganini bildirgan, ota-onalarning esa atigi 3 foizi farzandi tarmoqda haqorat yoki tahdidga uchraganini biladi. Bu farq bolalarning ko‘pincha muammoni yashirishi va ota-onalar haqiqiy holatdan kech xabardor bo‘lishini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Milliy ijtimoiy himoya agentligiga parlament so‘rovi yuborib, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan bolalarni barcha zo‘ravonlik shakllaridan himoya qilish strategiyasining ijrosini tushuntirishni so‘ragan.
Asosiy faktlar: so‘ralgan bolalarning 13 foizi turli shakldagi kiberbullingga duch kelganini, ota-onalarning esa atigi 3 foizi buni bilishini ma’lum qildi; 2024-yilga nisbatan kiberbullingga duch kelmagan bolalar ulushi 72 foizdan 84 foizga oshgan; o‘zgalar haqorat qilganini tan olgan bolalar ulushi esa 1 foizdan 3 foizga ko‘paygan.
Tadqiqot natijalari raqamli muhitda bolalarni himoya qilish masalasining dolzarbligini ko‘rsatadi. Kiberbulling faqat o‘tkir so‘zlar bilan cheklanmaydi: u ataylab e’tiborsizlik, shaxsiy ma’lumotlarni ruxsatsiz tarqatish, haqoratli tasvirlar va sun’iy intellekt yordamida yaratilgan soxta foto yoki video — dipfeyklar orqali ham sodir bo‘lishi mumkin. Ota-onalar ko‘proq ijtimoiy tarmoqlardagi haqoratli xabar va izohlarni (ular orasida holatdan xabardor bo‘lgan ota-onalarning 69 foizi) sezadi, biroq bolaning o‘zini izolyatsiya qilish, shaxsiy ma’lumotlar tarqalishi yoki dipfeyklar kabi ko‘rinishlar kamroq e’tibor tortadi. Bu esa profilaktika va monitoringni kuchaytirish zarurligini anglatadi.
Kasperskiy laboratoriyasining bolalar onlayn xavfsizligi bo‘yicha yo‘nalish rahbari Andrey Sidenko ta’kidlashicha, kiberbullingga duch kelmagan bolalar sonining oshishi profilaktika samaradorligi va ota-onalar hamda pedagoglarning e’tibori natijasi bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, u faqat himoya usullarini tushuntirish emas, balki bolalarni raqamli muhitda hurmat bilan muloqot qilishga o‘rgatish ham muhimligini qayd etdi. Tadqiqotga ko‘ra, kiberbullingga duch kelgan bolalarning 36 foizi hech kimga murojaat qilmagan; qolganlari muammoni ko‘proq ota-onaga va oila a’zolariga (45 foiz), do‘stlarga (20 foiz), o‘qituvchilarga (10 foiz) aytgan; 6 foizi mutaxassislar yoki sun’iy intellekt yordamidan foydalangan.
Kelgusi bosqichlarda parlament so‘rovi javobi, strategiyaning amaliy mexanizmlari va psixologik yordam tizimining rivojlanishi muhim bo‘ladi. Ota-onalar, maktablar va raqamli platformalar o‘rtasidagi hamkorlik, bolalarning xavfsizlik qoidalari va hurmatli muloqot madaniyatini shakllantirish kiberbullingning oldini olishning asosiy yo‘nalishi bo‘lib qoladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, statistik yaxshilanishlar qayd etilgan bo‘lsa-da, uchdan bir qismdan ko‘proq bolaning muammoni yolg‘iz qolish holati va o‘zgalar haqorat qilish holatlarining ko‘payishi doimiy monitoring va profilaktikani talab qiladi.
Source: podrobno.uz