Yaqin Sharqdagi keskinlashgan vaziyat fonida O‘zbekiston o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish bo‘yicha faol chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda. Tashqi ishlar vazirligi mintaqaga sayohatlarni vaqtincha to‘xtatishni tavsiya qildi, diplomatik vakolatxonalar esa doimiy monitoring, issiq liniyalar va Call-markaz tashkil etdi. 1-5 mart kunlari hukumat 9,361 o‘zbekistonlikni, asosan Saudiya Arabistoni, BAA, Bahrayn, Eron va Umondan, vatanga qaytarishni tashkil qildi. Prezident Shavkat Mirziyoyev Ummon, BAA, Quvayt, Qatar, Bahrayn va Iordaniya rahbarlari bilan muzokaralar olib borib, tinch yo‘l bilan mojarolarni hal qilish va fuqarolarni himoya qilishga qaratilgan sa’y-harakatlarni muhokama qildi.
Ichki siyosatda bir qator muhim qaroblar qabul qilindi. Prezident ayollar va bolalarni himoya qilish bo‘yicha farmon imzoladi, unda bezorilik uchun 5 sutkagacha ma’muriy qamoq, bolalarga nisbatan jinsiy jinoyatlar uchun umrbod qamoq jazosi joriy etilishi taklif qilinadi. Bundan tashqari, 1 apreldan boshlab mustaqil faoliyat yurituvchi fuqarolar rasmiy ishchilar bilan teng huquqli ravishda ipoteka kreditlari olish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Yangi qurilish loyihalarida uylarning qurilish muddati 1,5 baravar qisqartiriladi, “Yangi O‘zbekiston” loyihalari uchun maxsus maqom joriy etiladi.
Infratuzilma va texnologik sohalarda ham o‘zgarishlar kuzatilmoqda. Toshkent shahrining yangi general rejasi ayrim tumanlarda (masalan, Beshag‘ach, Mirabad, Uchtepa) uylarni 28-40 qavatgacha qurishga imkon beradi, bu esa ko‘p qavatli qurilishni jadallashtiradi. Markaziy bank P2P-o‘tkazmalarda to‘lov maqsadini ko‘rsatish ixtiyoriy funktsiyasini joriy qildi, bu chora soya iqtisodiyotini qisqartirishga qaratilgan, ammo fuqarolar tomonidan qo‘shimcha nazorat sifatida qabul qilinmoqda. Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati esa yuzni aniqlash tizimiga ega kameralar yordamida huquqsiz haydovchilarni avtomatik ravishda aniqlashni boshladi, birinchi qayta jinoyat uchun 50 baravar asosiy hisoblash miqdorida jarima (20,6 million so‘m) yoki 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan.
Iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda yangiliklar davom etmoqda. 2026 yil uchun minimal iste’mol xarajatlari (MIX) 715 ming so‘m miqdorida belgilandi, bu 2025 yilga nisbatan 6,9% o‘sishni anglatadi. Gaz uchun ijtimoiy norma 15 martgacha 500 kubometrni saqlab qoldi, bu sovuq ob-havo sharoitida fuqarolarni moliyaviy yukdan himoya qilish maqsadida amalga oshirildi. Biroq, Eriell neft xizmat kompaniyasida ishchilar 2025 yil may oyidan beri maosh olmaganliklari haqida xabar berishdi, bu korxona egalari Baxtiyor Fozilov bilan bog‘liq boshqa loyihalardagi moliyaviy muammolarni aks ettiradi.
Madaniy meros va xalqaro vaziyat ham e’tiborga olindi. Buxorodagi Ko‘kaldosh madrasasining devorini buzish restavratsiya ishlari bilan bog‘liq ekanligi ma’lum qilindi, ammo bu jarayon ochiq ma’lumot yetishmasligi sababli jamoatchilik orasida tashvish uyg‘otmoqda. Xalqaro miqyosda Eron va Pokiston-Afg‘oniston zonasidagi mojarolar O‘zbekiston iqtisodiyotiga bilvosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin, chunki Eron paxta va to‘qimachilik eksporti uchun muhim tranzit yo‘nalish hisoblanadi. Shu bilan birga, AQSh va Isroilning Eron maktabiga qilingan havo hujumi natijasida 175 kishi, asosan bolalar, halok bo‘ldi, bu xalqaro gumanitar huquqning qo‘pol buzilishi sifatida baholanmoqda.
Source: kun.uz