O‘zbekistonda tarkibida kuchli ta’sir qiluvchi moddalar mavjud bo‘lgan dori vositalarini retsept bo‘yicha chakana realizatsiya qilish tartibini buzganlik uchun javobgarlik sezilarli darajada kuchaytirildi. Bu haqda 2025-yil 6-mart kuni qabul qilingan qonun bilan Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeks va Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirishlar orqali belgilandi.
Yangi qoidalarga ko‘ra, bunday huquqbuzarlik uchun ma’muriy jarima miqdori bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 100 baravaridan 200 baravarigacha oshirildi, ilgari bu ko‘rsatkich 50 baravaridan 100 baravarigacha edi. Bundan tashqari, Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartishlarga muvofiq, retsept bo‘yicha chakana realizatsiya tartibini buzish ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin yoki ko‘p miqdorda sodir etilgan bo‘lsa, jinoiy javobgarlikka sabab bo‘ladi.
Jinoiy javobgarlik holatlarida jazolar BHMning 200 baravaridan 300 baravarigacha jarima, 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari, 2 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni o‘z ichiga oladi. Ilgari jarimaning eng kam miqdori BHMning 100 baravari etib belgilangan edi, bu yangi tahrirda ikki baravar oshganini ko‘rsatadi.
Qonun bilan bir qatorda, Yer kodeksiga ham qo‘shimchalar kiritilib, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yer uchastkasining ijarachisi o‘z huquq va majburiyatlarini boshqa shaxsga o‘tkazishi mumkinligi belgilandi. Shuningdek, “Davlat boji to‘g‘risida”gi qonunga kiritilgan qo‘shimchalarga muvofiq, “Vatandosh” kartasi amal qilgan davrda karta egasining oila a’zolari viza muddatini uzaytirish uchun davlat boji to‘lashdan ozod qilinadi.
Qonun loyihasi Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil oktabrida qabul qilinib, Senat tomonidan dekabrda ma’qullangan edi. Qonunchilik palatasida ko‘rib chiqish jarayonida amaldagi qonunchilikda bunday huquqbuzarliklar uchun belgilangan sanksiyalar nomutanosib bo‘lib, dori vositalari va tibbiy buyumlarning noqonuniy muomalasiga barham berish va oldini olish bo‘yicha huquqiy mexanizmlarni yanada takomillashtirish zaruriyati ta’kidlangan.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2021–2024-yillarda dori vositalaridan zaharlangan shaxslar soni 18 000 nafardan oshgan, shundan 177 nafarida o‘lim holati kuzatilgan. 2022–2025-yillar davomida 18 milliard so‘mlik 285 ming dona dori vositasi noqonuniy aylanmadan olib qo‘yilgan, 2024-yilda bunday holatlar 2022-yilga nisbatan 3 baravarga ko‘paygan, bu muammoning jiddiyligini va yangi qonunlarning dolzarbligini ko‘rsatadi.
Source: www.gazeta.uz