O‘zbekiston hukumati meva-sabzavot mahsulotlarini eksport qilish bo‘yicha yangi tartibni joriy qilishga qaror qildi. Bu qaror xorijiy mamlakatlar, jumladan, Rossiyadan kelgan ko‘plab shikoyatlar va eksportchilarning soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash maqsadida narxlarni sun’iy ravishda pasaytirish holatlari ortidan qabul qilindi. Karantin va o‘simliklarni himoya qilish agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda ayrim tadbirkorlar 192 million dollarlik mahsulotni hujjatlarda aks ettirmagan, bu esa soliq yo‘qotishlariga olib kelgan.

Xorijiy mamlakatlardan, asosan Rossiyadan, oziq-ovqat xavfsizligi talablariga mos kelmaganligi haqida 700 dan ortiq shikoyatlar kelgan. 2026-yil yanvar oyida esa eksport statistikasida 37,5 million dollarlik tovarlar hisobga olinmagan, faqat Rossiyadan 45 ta da’vo qabul qilingan. Bu holatlar eksport tizimidagi kamchiliklarni ochib berdi va yangi tartibni joriy qilish zarurligini ko‘rsatdi.

Yangi tartib doirasida “Xavflarni boshqarish tizimi” (XBT) joriy etilmoqda. Ushbu tizimga ko‘ra, korxonalar uchta toifaga bo‘linadi: “Yashil koridor” – qoidalarga to‘liq rioya qiluvchi kompaniyalar, “Sariq koridor” – takroriy qoidabuzarliklar sodir etgan kompaniyalar va “Qizil koridor” – doimiy qoidabuzarliklar bilan shug‘ullanuvchi kompaniyalar. “Yashil koridor”dagi kompaniyalar uchun karantin nazorati va eksport jo‘natmalari soddalashtirilgan tartibda amalga oshiriladi.

Eksport tartibini qayta ko‘rib chiqish O‘zbekistonning tashqi savdo munosabatlarida, ayniqsa Rossiya bilan aloqalarda muhim ahamiyatga ega. 2025-yilda O‘zbekiston-Rossiya tashqi savdo aylanmasi 8,5% o‘sib, 12,986 milliard dollarni tashkil etdi. Rossiya eng yirik eksport hamkori bo‘lib qoldi: tovar va xizmatlar eksporti hajmi 4,3 milliard dollarga yetdi, bu 2024-yil ko‘rsatkichidan deyarli 20% yuqori. 2026-yil yanvar oyida mamlakatning umumiy tashqi savdo aylanmasi 5,8 milliard dollarni tashkil etdi, asosiy hamkorlar Xitoy va Rossiya bo‘lib, ularga deyarli yarmi to‘g‘ri keladi.

Source: podrobno.uz