Myunxen xavfsizlik konferensiyasi yangi keskinlik va hamkorlik chiziqlarini belgilab berdi: ittifoqchilar Yevropa mudofaasini kuchaytirish, AQShning xavfsizlik tizimidagi roli va Ukrainadagi mojaroni hal qilish istiqbollarini muhokama qilishdi.
Myunxen yana global xavfsizlikni muhokama qilish maydoniga aylandi: 13-15 fevral kunlari bu yerda 62-xavfsizlik konferensiyasi bo'lib o'tdi, u davlat rahbarlari, diplomatlar va harbiylarni birlashtirdi. Asosiy mavzular Yevropa xavfsizligi, transatlantik hamkorlik va Sharqiy Yevropadagi vaziyat edi.
Yevropa va NATO: Xavfsizlik uchun ko'proq mas'uliyat
NATO Bosh kotibi Mark Ryutte aytdi: "Alyans yaqin yillarda AQShning strategik rolini saqlab qolgan holda, boshqaruv jihatidan ko'proq 'yevropalik' bo'lishi mumkin".
U Yevropa ittifoqchilarining mudofaa xarajatlarining o'sishi va ularning harbiy imkoniyatlarining kuchayishini ta'kidladi, jamoaviy xavfsizlik umumiy mas'uliyat ekanligini ta'kidladi.
Amerika Qo'shma Shtatlari Yevropa mamlakatlarini mudofaaga hissa qo'shishni kengaytirish va ittifoqchilik majburiyatlari doirasida harbiy salohiyatni mustahkamlashga chaqirmoqda.
YI mudofaa siyosatini kuchaytiradi
Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen aytdi: "Menimcha, Yevropaning o'zaro mudofaa holatini faollashtirish vaqti keldi. O'zaro mudofaa YI uchun ixtiyoriy emas — bu bizning o'z shartnomamizda, 42(7)-moddada mustahkamlangan majburiyat".
Yevropa Ittifoqi mudofaa hamkorligini mustahkamlash, xavfsizlik sohasida qaror qabul qilishni tezlashtirish va mudofaa sanoatini rivojlantirishni muhokama qilmoqda.
Fransiya prezidenti Emmanuil Makron Yevropa hamkorlari bilan strategik muloqot haqida xabar berdi:
"Biz kansler Merts va boshqa Yevropa rahbarlari bilan milliy doktrinamizni shakllantirish maqsadida strategik muloqotni boshladik".
Bu muloqot fransuz yadroviy qo'rqitish roli va Yevropadagi mudofaa siyosatini muvofiqlashtirish muhokamalarining bir qismi sifatida ko'rilmoqda.
Ukraina: Xavfsizlik va Yevropaning muzokaralardagi roli
Prezident Vladimir Zelenskiy uzoq muddatli xavfsizlik kafolatlari va mamlakatga xalqaro yordamni davom ettirish zarurligini ta'kidladi.
Konferensiya chetida u Ukraina kamida 20 yil muddatga AQSh tomonidan xavfsizlik kafolatlari barqaror tinchlik kelishuvining elementi sifatida ko'rib chiqilishini ta'kidladi.
Zelenskiy ta'kidladi: "Yevropa amalda muzokaralar stolida yo'q — bu meningcha, katta xato. Ukraina Yevropani jarayonga to'liq jalb qilishga harakat qilmoqda, uning manfaatlari va ovozlari hisobga olinishi uchun".
U shuningdek, Ukrainaning Yevropa integratsiyasining aniq istiqbollarini belgilashga chaqirdi.
AQSh va Yevropa: Ittifoq va kelishmovchiliklar
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio aytdi: "Amerika Qo'shma Shtatlari G'arbning boshqariladigan tanazzuliga 'xushmuomala kuzatuvchi' bo'lib qolish niyatida emas", ittifoqchilarni faolroq rol o'ynashga chaqirdi.
Shu bilan birga, u transatlantik birlikni ta'kidladi: "Yevropa va AQSh bir-biriga tegishli".
Yangi dunyo tartibi va geosiyosiy o'zgarishlar
Germaniya kansleri Fridrix Merts aytdi: "Qoidalarga asoslangan avvalgi xalqaro tartib endi mavjud emas: "Bu tartib, o'z gullagan davrida qanchalik nomukammal bo'lmasin, endi mavjud emas".
U o'zgaruvchan geosiyosiy muhitda Yevropa xavfsizligini mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarurligini ta'kidladi.
Arktika va Grenlandiya atrofidagi vaziyat
Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen jurnalistlarning AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiyani nazorat qilish imkoniyati haqidagi bayonotlari va orol atrofidagi keskinlik ittifoqchilar bilan diplomatik aloqalardan keyin pasayganmi degan savoliga javoban aytdi: "Yo'q, afsuski, yo'q. Menimcha, AQSh prezidentining istagi o'zgargan emas".
U Daniyaning hududiy yaxlitligi asosiy masala ekanligini ta'kidladi, Arktika mintaqasida xavfsizlik sohasida ittifoqchilar hamkorligining muhimligini ta'kidladi.
Global tahdidlar va xavfsizlikning barqarorligi
Konferensiya ishtirokchilari mintaviy mojarolar, energetik xavfsizlik, kibertahdidlar va kritik infratuzilmani himoya qilishni o'z ichiga olgan keng doiradagi tahdidlarni muhokama qilishdi.
Davlatlarning inqirozlarga chidamliligi va o'sib borayotgan xavflar sharoitida ittifoqchilar harakatlarini muvofiqlashtirishga alohida e'tibor qaratildi.
Source: kun.uz