Somalining janubiy port shahri Kismayo atrofidagi yerlar chorva mollari uchun ochiq qabristonga aylangan. Ba’zi hayvonlar tushgan joyida qoldirilgan, boshqalari esa ketma-ket muvaffaqiyatsiz yomg‘ir mavsumlaridan so‘ng sayoz qabrlarga ko‘milgan.
Ko‘plab oilalar uchun chorva mollari sut, go‘sht va daromad manbai bo‘lgan, ammo hozir bu narsa yo‘qotish ramziga aylangan. Mamlakat bo‘ylab 6,5 million kishi kuniga ovqat o‘tkazib yuborishga majbur bo‘lmoqda. Qurg‘oqchilik va narxlarning oshishi vaziyatni yanada og‘irlashtirmoqda.
Save the Children tashkilotining gumanitar direktori Francheska Sangiorji inqirozni takroriy iqlim zarbalari bilan bog‘laydi. “Mamlakat bo‘ylab bir necha yomg‘ir mavsumlari muvaffaqiyatsiz bo‘ldi”, deydi u Al Jazeera’ga. Hatto yomg‘ir yog‘ganda ham, u notekis va kechikkan bo‘lib, allaqachon qulagan hayotni tiklay olmaydi.
Somalida ocharchilik inqirozi jiddiy va tez yomonlashmoqda. Aholining uchdan bir qismi og‘ir oziq-ovqat xavfsizligiga duch kelgan (IPC 3-faza va undan yuqori). Ulardan 2 milliondan ortig‘i eng og‘ir holatda (IPC 4-faza), oilalar ekstremal taqchillik bilan yuzlashgan va yordam izlab ko‘chishga majbur.
Bolalar eng ko‘p zarar ko‘rgan. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, Somalida 5 yoshgacha bo‘lgan 1,8 million bola o‘tkir to‘yib ovqatlanmaslik xavfi ostida. Sangiorjining ta’kidlashicha, bolalar kasalliklari tarqalmoqda, maktabdan ketish darajasi juda yuqori va qurg‘oqchilik tufayli o‘sishda davom etmoqda.
Chegara bilmas shifokorlar (MSF) ma’lumotlariga ko‘ra, 3,3 milliondan ortiq odam ko‘chirilgan. Kismayo yaqinidagi eng katta lagerlardan birida bir ayol 200 bosh qoramoldan atigi 4 tasi qolganini aytadi. Barvaqo Aden ismli ko‘chirilgan ayolning 8 oylik qizi og‘ir to‘yib ovqatlanmaslik bilan kasalxonada yotibdi.
Inqiroz asosan iqlim zarbalari bilan bog‘liq. Somalida ketma-ket uch yomg‘ir mavsumi muvaffaqiyatsiz bo‘lgan. Qurolli mojarolar sababli xavfsizlik vaziyati yana ham og‘irlashadi. AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi bilan bog‘liq global iqtisodiy inqiroz ham ta’minot zanjirlarini qisqartirgan. MSF xabariga ko‘ra, transport xarajatlari 50 foizga oshgan va 200 dan ortiq sog‘liqni saqlash muassasasi yopilgan.
Yordamga bo‘lgan ehtiyoj oshgani sayin, gumanitar moliyalashtirish qisqarmoqda. BMTning Somali bo‘yicha javob rejasi atigi 20 foizga moliyalashtirilgan — 1,42 milliard dollar kerak bo‘lsa, atigi 288 million dollar olingan. Bu yordam oladiganlar sonini 6 milliondan 1,3 milliongacha qisqartirishga majbur qilgan. BMT gumanitar boshlig‘i Tom Fletcher bu “omillar bo‘roni” ekanini aytgan.
Source: www.aljazeera.com