Yashillar partiyasi uzoq yillar Britaniya siyosatining chekkasida bo‘lgan. 2010-2024 yillarda parlamentda bor-yo‘g‘i bir o‘ringa ega edi. 2024 yil iyulidagi saylovda, Konservatorlar va Leyboristlar o‘rtasidagi keskin kurashda, partiya atigi to‘rtta o‘rinni qo‘lga kiritdi.
Biroq Keyr Starmer davrida partiyaning ahvoli tez o‘zgara boshladi. Konservatorlar va Leyboristlar hukumati so‘rovlarda 15-17 foizga tushib ketgan, iqtisodiyot tushkunlikda va antikorrupsion kayfiyat kuchaygan bir paytda, Yashillar Nayjel Farajning Reform partiyasiga raqib sifatida maydonga chiqdi. Hozirda ular taxminan 17 foiz ovozga ega, bu Konservatorlar bilan teng va hukmron Leyboristlardan bir foiz oldinda. Partiya, shuningdek, Gorton va Dentondagi birinchi parlament qo‘shimcha saylovida 40,6 foiz ovoz bilan g‘alaba qozondi. A’zolar soni 2025 yil iyulidagi 65 mingdan hozirgi 220 mingga oshdi.
Bu o‘zgarish asosan partiyaning Falastinga so‘zsiz qo‘llab-quvvatlashi bilan bog‘liq. Leyboristlarning Isroilning G‘azodagi jinoyatlarini oqlashidan norozi bo‘lgan ko‘plab so‘lchilar va progressivlar, 2025 yil oktabrida sionist bo‘lmagan yahudiy Zak Polanski rahbar etib saylanganidan keyin Yashillarga qo‘shildi. Polanski Isroil harakatlarini “genotsid” deb atadi.
Polanskining Falastinga ochiq qo‘llab-quvvatlashi partiya tarafdorlari sonini oshirdi, ammo shu bilan birga antisemitizm tuhmati kampaniyasini ham keltirib chiqardi. Bu kampaniya avvalroq Jeremi Korbinni Leyboristlardan siqib chiqargan kampaniyaga o‘xshaydi. Polanski bu hujumlarga qanday javob berishi nafaqat partiyaning, balki butun Britaniya siyosatining kelajagini belgilashi mumkin.
Antisemitizm tuhmati Yashillarga qarshi Gorton va Dentondagi g‘alabadan so‘ng kuchaydi. U yerda aholining 30 foizi musulmonlar bo‘lib, Yashillar saylovoldi tashviqotida G‘azoga urg‘u bergan edi. Britaniya elitasini larzaga solgan bu g‘alaba Yashillarni haqiqiy kuch sifatida tan olishga majbur qildi.
Bahorgi konferensiyada “Sionizm irqchilikdir” degan rezolyutsiyani qabul qilish urinishi muvaffaqiyatsizlikka uchragach, ommaviy axborot vositalari Yashillarni antisemitizmda ayblay boshladi. Ayblovlar, ayniqsa, Korbin davrida Leyboristlardan haydalganlar Yashillarga qo‘shilgani haqidagi hikoyalar bilan kuchaytirildi.
Muallifning o‘zi, 2018 yilda Leyboristlardan antisemitizmda ayblanib haydalgan birinchi yahudiy sifatida, Yashillarga qo‘shilganidan keyin maqsadli hujumlarga uchradi. Jewish Chronicle va Telegraph gazetalari undan “antisemitizm inqirozi”ni kuchaytiruvchi shaxs sifatida foydalandi.
Polanski Korbinning xatosini takrorlamasligi kerak. Korbin ayblovchilarning yaxshi niyatiga shubha qilmagan, balki kechirim so‘rab, do‘stlarini qurbon qilgan va oxir-oqibat partiyadan haydalgan. Yashillar rahbariyati esa xuddi shunday yo‘ldan boryapti: 16 aprelda muallifning a’zoligi to‘xtatildi, 22 kengash nomzodi esa shu kabi sabablar bilan chetlashtirildi.
29 aprelda Golders Greendagi pichoqlash hodisasidan so‘ng, Polanski ruhiy kasal odamni politsiya tomonidan tepilgani haqidagi postni repost qilgani uchun yana hujum ostida qoldi. Metropoliten politsiyasi komissari ochiq xat yozib, Polanskini tanqid qildi. The Telegraph “Polanski ekstremist”, Daily Mail esa “Polanskining Yashillari zahar partiyasi” sarlavhalarini chiqardi.
Polanski BBCga bergan intervyusida antisemitizmni qoraladi, ammo Yashillarda bu muammo ayniqsa keng tarqalganini rad etdi. U Korbinning muvaffaqiyatsiz strategiyasini takrorlayapti. Agar u ayblovchilarga qarshi ochiq kurashmasa, tuhmat kampaniyasi uni ham yutib yuboradi.
7 maydagi mahalliy saylovlarda Yashillar 500 dan ortiq o‘rinni qo‘lga kiritishi kutilmoqda, bu hozirgi ko‘rsatkichdan to‘rt baravar ko‘p. Leyboristlar esa 2557 o‘rnining 75 foizini yo‘qotishi mumkin. Yashillar boylardan soliq olish, kommunal xizmatlarni davlatlashtirish, yangi neft qazishni to‘xtatish va Falastinni qo‘llab-quvvatlash kabi radikal platforma bilan saylovda qatnashmoqda.
Partiyaning kelajagi Polanskining tanloviga bog‘liq: u Korbinning yo‘lidan borib, ayblovchilarni rozi qilishga harakat qiladimi yoki siyosiy sabablarga ko‘ra uyushtirilgan hujumlarga ochiq qarshi chiqadimi. Agar Yashillar antisemitizm ayblovlarini qondirish uchun antisionist ovozlarni tozalashda davom etsa, u o‘zining asosiy kuchini yo‘qotib, oddiy tizim partiyasiga aylanib qoladi.
Source: www.aljazeera.com