Ijtimoiy tarmoqlarda statinlar (xolesterinni pasaytiruvchi dorilar) demans epidemiyasiga sabab bo‘layotgani haqidagi xabarlar tarqaldi. DW Fact Check ushbu da’volarni ilmiy dalillar asosida tekshirdi.

Bir Bluesky foydalanuvchisi: “Facebookda shifokorlar statinlar demansga olib keladi, deb ogohlantirganini ko‘rdim. Keyin NIH tadqiqotini topdim, unda aksincha yozilgan. Sog‘likni saqlash bo‘yicha qaror qabul qilish juda qiyin”, deb yozgan. Bu ko‘plab odamlar duch keladigan muammoni aks ettiradi: ishonchli tibbiy ma’lumotni noto‘g‘ri da’volardan ajratish.

Johns Hopkins Medicine ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda 200 milliondan ortiq odam statinlarni qabul qiladi. Shuning uchun bu dorilar xavfsizligi haqidagi noto‘g‘ri da’volar millionlab bemorlarga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Statinlar demansga sabab bo‘ladi, degan da’volar so‘nggi yillarda turli platformalarda muntazam ravishda tarqalmoqda. Google Trends ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu mavzudagi qidiruvlar soni keskin oshgan. DW Fact Check esa bu da’volarni rad etadi.

Eng yirik tadqiqotlardan biri Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration tomonidan o‘tkazilgan bo‘lib, unda 123 000 dan ortiq ishtirokchi ishtirok etgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, statin qabul qilganlar va platsebo guruhi o‘rtasida kognitiv buzilishlar bo‘yicha farq aniqlanmagan.

Nevrolog doktor Venzel Glanzning ta’kidlashicha, statinlar xotira kasalliklari, jumladan demans va Altsgeymerga yordam berishi mumkin. “Yuqori qon lipidlari demans rivojlanishi uchun xavf omili hisoblanadi. Statinlar esa lipidlarni pasaytirib, demans xavfini kamaytiradi”, deydi u.

Yana bir da’voga ko‘ra, statinlar miyadagi xolesterinni kamaytiradi. Ammo miya o‘z xolesterinini ishlab chiqaradi va qon-miya to‘sig‘i tufayli qon xolesterini miyaga bevosita ta’sir qilmaydi. Shuning uchun bu da’vo ham noto‘g‘ri.

2012-yilda FDA statinlar uchun xotira yo‘qolishi haqida ogohlantirish qo‘shgan bo‘lsa-da, bu ta’sirlar vaqtinchalik va dori to‘xtatilgandan keyin qaytarilgan. Hozirgi FDA qo‘llanmasida xotira yo‘qolishi yon ta’sir sifatida ko‘rsatilmagan.

Shifokorlar bemorlarga har olti oy yoki yilda bir marta dori vositalarini qayta ko‘rib chiqishni tavsiya qiladi, chunki keksa odamlarda dori vositalarining o‘zaro ta’siri nojo‘ya ta’sirlarga olib kelishi mumkin.

Source: www.dw.com