Ko‘krak suyagi ostida, yurak oldida joylashgan timus bezi — greklar ruhni saqlaydi deb hisoblagan organ — yosh o‘tishi bilan kichiklashadi va faolligini yo‘qotadi. Ammo so‘nggi tadqiqotlar bu bezning immunitet va umr uzunligi uchun muhimligini ko‘rsatmoqda.

Timus T-limfotsitlar (T hujayralari) yetiladigan joydir. Bu hujayralar suyak iligidagi ildiz hujayralaridan kelib, timusda funksional T hujayralariga aylanadi va infektsiyalangan yoki saraton hujayralarini yo‘q qilishda ishtirok etadi.

London Universitet Kolleji professori Paola Bonfantining so‘zlariga ko‘ra, timus bolalik davridayoq kichiklasha boshlaydi, balog‘at davrida bu jarayon tezlashadi va butun hayot davomida davom etadi. Natijada yangi T hujayralari ishlab chiqarish kamayadi.

2023 yilgi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, timusi olib tashlangan odamlarda o‘lim xavfi uch baravar, saraton rivojlanish xavfi ikki baravar yuqori. Mart oyida Harvard tibbiyot maktabi olimlari Nature jurnalida chop etilgan tadqiqotda, sog‘lom timusga ega kattalar uzoqroq yashashi va yurak-qon tomir kasalliklari hamda saratondan kamroq aziyat chekishini aniqladi.

Biroq Bonfanti bu bog‘liqlik sabab-natija emasligini ta’kidlaydi: sog‘lom odamlar timus to‘qimasini yaxshiroq saqlab qolishi mumkin. Timusni qayta tiklash immunitetni yaxshilaydimi yoki qarishni sekinlashtiradimi, hali noma’lum.

Olimlar timusning o‘z-o‘zini tiklash qobiliyatiga ega ekanligini aniqlagan: masalan, homiladorlikda atrofiya bo‘lib, tug‘ruqdan keyin tiklanishi mumkin. Philadelphia biotexnologiya kompaniyasi Tolerance Bio timusning kichiklashishini sekinlashtiruvchi antitel ishlab chiqmoqda va uni kelgusi yilda klinik sinovlardan o‘tkazishni rejalashtirmoqda.

Bonfantining fikricha, timus regeneratsiyasi dastlab sog‘lom odamlar uchun emas, balki eng og‘ir kasallarga qo‘llaniladi, chunki foyda xavfdan ustun turadi.

Source: www.aljazeera.com