Pokiston tomonidan fevral oyi oxirida Afg‘onistonga qarshi eʼlon qilingan “ochiq urush” Markaziy Osiyoning janubiy chegaralarida keskinlikni kuchaytirmoqda. To‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy tahdid mavjud bo‘lmasa-da, Dyurand chizig‘idagi to‘qnashuvlar joyidan Termizgacha bo‘lgan masofa atigi 600 kilometrni tashkil etadi, bu esa mintaqa uchun jiddiy xavflarni keltirib chiqarmoqda.

Tashqi siyosiy tadqiqotlar markazining Global Janub bo‘limi rahbari Nizomiddin Usmonovning taʼkidlashicha, bu vaziyat Markaziy Osiyodagi barqarorlik va izchil rivojlanish uchun jiddiy sinovdir. Uzoq cho‘zilgan nizo va zo‘ravonlikning kuchayishi Afg‘onistonni hamda maʼlum darajada Pokistonni beqarorlashtirishi mumkin, bu esa janubiy chegaralarda muqim beqarorlik hududini yuzaga keltiradi.

Afg‘onistonning so‘nggi to‘rt yil ichida erishgan ijtimoiy-iqtisodiy yutuqlari yo‘qqa chiqishi, gumanitar inqirozning kuchayishi va oziq-ovqat taʼminotidagi uzilishlar xavfi mavjud. Bundan tashqari, Afg‘onistonning alohida hududlari ustidan nazoratning susayishi turli qurolli tuzilmalar, jumladan, terrorchi guruhlarning faollashuvi uchun qulay muhit yaratadi.

O‘zbekiston manfaatlari bunday vaziyatdan hech qanday naf ko‘rmasligi aniq. Xavfsizlik muammolaridan tashqari, janubiy yo‘nalishdagi iqtisodiy va gumanitar loyihalar, jumladan, Transafg‘on temiryo‘li loyihasi zarar ko‘radi. Ekstremistik guruhlar tomonidan yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tahdidlar yoki noqonuniy migratsiyaning kuchayishi O‘zbekistondan qo‘shimcha himoya choralarini talab qiladi.

Usmonovning fikricha, mintaqaviy hamkorlikning hozirgi darajasini hisobga olgan holda, Markaziy Osiyo davlatlari Afg‘oniston va Pokiston bilan yaqin aloqalarga ega bo‘lib, ularning o‘rtasidagi ziddiyatlarni hal qilishda yetakchi rol o‘ynashi kerak. Diplomatik maydonda mintaqamiz noyob mavqega ega bo‘lib, muzokaralar uchun platforma taklif qila oladi.

Samarali choralar sifatida Usmonov bir nechta ustuvor qadamlarni ajratib ko‘rsatdi: xalqaro hamkorlar bilan yaqin hamkorlikni davom ettirish, terrorizm va ekstremizm haqida maʼlumot almashish uchun mintaqaviy mexanizmlarni ishga solish, chegaralarni himoya qilish bo‘yicha muvofiqlashtirilgan harakatlar va savdo-iqtisodiy hamkorlikni diversifikatsiya qilish bo‘yicha uzoq muddatli rejalarni amalga oshirish.

Source: www.gazeta.uz