Pokiston Bosh vaziri Shehbaz Sharif 11-aprel kuni Islomoboddagi AQSH va Eron o‘rtasidagi yuqori darajadagi muzokaralar chetida AQSH vitse-prezidenti JD Vens bilan uchrashuv o‘tkazdi. Shu paytda Saudiya Arabistoni Mudofaa vazirligi Pokiston harbiy kuchlarining qirol Abdulaziz havo bazasiga joylashgani haqida e’lon qildi. Bu harakat ikki davlat o‘rtasida o‘tgan yil imzolangan Strategik O‘zaro Mudofaa Shartnomasi (SMDA) doirasida amalga oshirildi.
Pokiston hukumati bu joylashtirish haqida rasmiy bayonot bermadi. Saudiya e’loni Pokistonning global iqtisodni beqarorlashtirgan urush o‘rtasidagi nozik muvozanatini ta’kidladi. Bir tomondan, Islomobod AQSH va Eron o‘rtasida vositachilik qilmoqda, ikkinchi tomondan esa SMDA orqali Saudiya Arabistoniga harbiy yordam berish majburiyatini olgan.
Pokiston rasmiysi, nomini oshkor qilmasdan, Islomobodning vositachilik jarayonini davom ettirishga sodiqligini va barcha tomonlar o‘rtasida diplomatik aloqalar davom etayotganini aytdi. Sharif yaqin kunlarda Saudiya Arabistoniga, shuningdek Turkiyaga tashrif buyurishi kutilmoqda.
AQSHning Eron portlarini blokadasi kuchga kirgani va Islomobod vositachiligidagi o‘t ochishni to‘xtatish muddati 22-aprelda tugashi bilan Pokistonning muvozanati yanada murakkablashishi mumkin. SMDA shartnomasi 2025-yil 17-sentyabrda imzolangan va har ikki davlatni bir-biriga hujumni ikkoviga qilingan hujum deb hisoblashga majbur qiladi.
Tahlilchilarning fikricha, Saudiya Arabistoni va Pokistonning SMDA ni amalga oshirish bo‘yicha qadamlar boshqa mamlakatlarga aniq xabar yuborishga qaratilgan. Pokistonning Arab dunyosidagi harbiy ishtiroki uzoq tarixga ega, ammo SMDA birinchi marta rasman hujumni hujum deb hisoblashni majburiy qiluvchi shartnoma hisoblanadi.
Islomoboddagi Verso Consulting direktori Azima Cheema SMDA ni qo‘llash Saudiya Arabistonining urushda ko‘rsatgan cheklovining narxi ekanligini aytdi. U, shuningdek, Saudiya Arabistonining Pokiston bilan xavfsizlik hamkorligini uzoq muddatli ko‘rishini va bu Eron yoki Isroildan keladigan tahdidlarga qarshi ekanligini ta’kidladi.
Pokistonning yondashuvi mantiq va xavfni o‘z ichiga oladi. Tahlilchi Umer Karimning ta’kidlashicha, Islomobod o‘z vositachilik mas’uliyati va Saudiya Arabistoni mudofaasidagi majburiyatlarini bir vaqtning o‘zida bajara olishini hisoblagan. Biroq, AQSH-Eron muzokaralari to‘xtasa, bu strategiya barbod bo‘lishi va Pokiston to‘liq jangga aralashishi mumkin.
Saudiya Arabistonida bu joylashtirish daxlsizlik choralari sifatida ko‘rsatilmoqda. Islomoboddagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz tugagach, vaziyat yanada xavfli bo‘ldi. AQSHning Eron portlarini blokadasi kuchga kirdi, Eron esa buni “qaroqchilik” deb atadi. Pokiston rasmiylari Vashington va Tehron o‘rtasida aloqalar saqlanayotganini va Islomobod yana muzokaralar o‘tkazishni taklif qilganini aytmoqda.
Source: www.aljazeera.com