AQSh prezidenti Donald Trampga qarshi Oq uy matbuot kotiblari assotsiatsiyasi kechki ovqatida uyushtirilgan otishma 2026 yilgi FIFA Jahon chempionatiga mezbonlik qilayotgan mamlakatning xavfsizlik qobiliyatiga shubha uyg‘otdi.
AQSh rasmiylari yakshanba kuni ma’lum qilishicha, gumonlanuvchi Oq uy matbuot kotiblari assotsiatsiyasi kechki ovqatiga bostirib kirishga uringan va Tramp bilan uning ma’muriyati a’zolarini nishonga olgan.
Gumonlanuvchi — miltiq, to‘pponcha va bir nechta pichoq bilan qurollangan — Vashington Hilton mehmonxonasidagi maxfiy xizmat nazorat punktiga hujum qilgan va huquq-tartibot xodimini otib yaralagan, ammo gumonlanuvchining o‘zi o‘qqa tutilmagan.
Bu hodisa butun dunyo bo‘ylab millionlab futbol muxlislari tomonidan xavfsizlikning jiddiy buzilishi sifatida baholanmoqda. AQSh 2026 yil 11-19 iyun kunlari Kanada va Meksika bilan birgalikda jahon chempionatiga mezbonlik qiladi.
AQSh 104 ta o‘yindan 78 tasiga mezbonlik qilishi sababli, beshdan o‘n milliongacha futbol muxlisi kelishi kutilmoqda. Ko‘plab muxlislar Trampning nishonga olinishi ortidan o‘z jamoalari va shaxsiy xavfsizligi haqida tashvish bildirmoqda.
“Ularning [AQSh] o‘z xavfsizlik xizmati dunyodagi eng himoyalangan binoga bitta odamning miltiq bilan kirishiga yo‘l qo‘ydi va unga qarata o‘q uzgan bo‘lsa-da, birorta ham tegmadi. Futbolchilar qanday xavfsiz bo‘ladi?” — deb yozgan bir muxlis ijtimoiy tarmoqdagi postida.
Boshqalar esa, agar mamlakat prezidenti hujumga uchragan bo‘lsa, turnir davomida muxlislar va boshqa fuqarolar qanday xavfsiz bo‘lishini so‘roq qilmoqda.
Xavfsizlik bo‘yicha tahlilchi Massimiliano Montanari esa Vashingtondagi otishma Jahon chempionati xavfsizlik tayyorgarligiga “hech qanday ta’sir ko‘rsatmasligini” ta’kidlaydi.
“Bu otishma qo‘shimcha tashvishlar tug‘dirgani shubhasiz, ammo bu otishma bilan yoki unsiz, AQSh maxfiy xizmati prezidentga eng yuqori darajadagi e’tiborni qaratmoqda”, — deydi Montanari.
“Dunyo katta bosim ostida; bir qancha xalqaro mojarolar yuz bermoqda va otishma AQShga kelayotgan muxlislarning idrokini o‘zgartirmaydi”, — deya qo‘shimcha qilgan u.
FIFA Vashingtondagi otishmadan keyin jahon chempionati xavfsizligi haqida izoh berishdan bosh tortdi.
AQShning yiliga yuzlab ommaviy otishmalarga olib keladigan qurol qonunlarini tanqid qiluvchi muxlislar so‘nggi xavfsizlik buzilishi mamlakatning qurol zo‘ravonligini nazorat qila olmasligini ko‘rsatayotganini aytmoqda.
Ijtimoiy tarmoqlardagi izohlar AQShni mezbon sifatida shubha ostiga olishdan tortib, xavfsizlik xatarlari tufayli mamlakatdagi o‘yinlarni butunlay bekor qilishga chaqirishgacha borib taqaldi.
2026 yilda AQShda 126 dan ortiq ommaviy otishma hodisasi ro‘y bergan bo‘lib, 3100 dan ortiq kishi halok bo‘lgan va 5300 kishi yaralangan, deya ma’lum qiladi Gun Violence Archive.
Ba’zi tanqidchilar Trampning jahon chempionati o‘yinlarida bo‘lishi muxlislarni xavf ostiga qo‘yishi va turnir tajribasiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Oq uydagi otishma, shuningdek, AQShda milliy xavfsizlik bo‘yicha kengroq munozaralarni keltirib chiqardi. Tramp ma’muriyatining ommaviy deportatsiya va qonuniy immigratsiya yo‘llarini qisqartirish siyosati jahon chempionatining xalqaro auditoriyasi immigratsiya organlari tomonidan nishonga olinishi mumkinligi haqida tashvish uyg‘otdi.
Fevral oyida AQSh Immigratsiya va bojxona nazorati (ICE) direktori vazifasini bajaruvchi Todd Lyons jahon chempionati tadbirlarida agentlikning ishtirok etishini tasdiqlagan, ammo o‘yinlarda ICE operatsiyalarini to‘xtatish majburiyatini olmagan.
Montanari “Muxlislar potentsial tahdid yoki jinoyatchi emas, balki tadbirning mehmonlari va mijozlari sifatida muomala qilinishi kerak”, deb ta’kidlaydi.
O‘tgan hafta Amerika fuqarolik erkinliklari ittifoqi (ACLU) va Amnesty International 120 dan ortiq fuqarolik jamiyati guruhlari bilan birgalikda AQShda inson huquqlari ahvolining yomonlashuvi sababli 2026 yilgi FIFA Jahon chempionatiga tashrif buyuruvchi chet elliklar uchun “sayohat ogohlantirishi” e’lon qildi.
Source: www.aljazeera.com