Somali qirg‘oqlari yaqinida so‘nggi bir hafta ichida uchta kema qaroqchilar tomonidan olib qochildi. Bu voqealar Afrika shoxi atrofida qaroqchilikning qayta avj olishi xavfini keltirib chiqarmoqda va global yuk tashish sanoatiga yangi muammo tug‘dirmoqda.
26-aprel kuni “Sward” yuk kemasi, undan bir kun oldin esa bir dhow qayig‘i qo‘lga olingan. Avvalroq, 21-aprelda 18 ming barrel neft olib ketayotgan “Honour 25” motorli tankeri o‘g‘irlangan edi. Bu haqda Yevropa Ittifoqi dengiz kuchlarining kuzatuv xizmati MSCIO ma’lum qildi.
MSCIO bayonotiga ko‘ra, barcha hodisalar davom etmoqda va kemalarga Mogadishu va Hafun o‘rtasidagi Somali qirg‘og‘idan 150 dengiz mili masofada hushyorlikni kuchaytirish tavsiya etiladi.
Somali atrofidagi qaroqchilik 2000-yillarning oxirida keskin oshib, 2011-yilda 212 ta hujum bilan eng yuqori cho‘qqiga chiqqan edi. Xalqaro dengiz koalitsiyasi hujumlarni to‘xtatib, 2014-yildan keyin ularni yiliga bir nechaga tushirgan bo‘lsa-da, 2023-yilda holat yana yomonlasha boshladi.
Global yuk tashish allaqachon Eron tomonidan Hormuz bo‘g‘ozining deyarli to‘liq yopilishi va yamanlik hutiylarning Bab al-Mandab bo‘g‘ozi atrofidagi hujumlaridan aziyat chekmoqda. Kemalar Qizil dengizdan chiqish uchun ushbu bo‘g‘ozlardan o‘tishga majbur, keyin esa Afrika shoxi atrofida suzib yurishadi.
“Sward” kemasi 13-aprelda Misrning Suvaysh portidan jo‘nab, Keniyaning Mombasa shahriga yo‘l olgan edi. U Somali porti Garacad yaqinida qaroqchilar tomonidan qo‘lga olingan. Kemada 17 kishi bo‘lgan, ulardan 15 nafari suriyalik, ikkitasi hindistonlik. Puntland xavfsizlik xodimlariga ko‘ra, qaroqchilar kemani qirg‘oqqa yaqinlashtirib, Garacad yaqinidagi uzoq hududga langar tashlagan.
Kema bortiga olti qurollangan kishi va ingliz va arab tillarini biladigan tarjimon chiqqan. Tarjimon ekipaj bilan gaplashib, kema egasi bilan ham muzokara olib bormoqda. Xavfsizlik xodimlaridan biri “Tarjimon boshqaruvni o‘z qo‘liga olgan”, deya ta’kidlagan.
Seshanba kuni ertalab yana to‘rt qurollangan kishi kemaga chiqib, qaroqchilar sonini 20 nafarga yetkazgan. Daniya Xalqaro Tadqiqotlar Instituti tadqiqotchisi Jetro Normanning fikricha, qaroqchilar xalqaro dengiz kuchlarining Qizil dengizga yo‘naltirilgani va Puntlandning amirliklar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan xavfsizlik kuchlarining zaiflashganidan foydalangan.
Norman qaroqchilar tarmoqlari yana faollashayotganini va ular avvalgi avloddan yaxshiroq jihozlanganligini ta’kidlaydi: “GPS, sun’iy yo‘ldosh aloqasi va o‘g‘irlangan dhow qayiqlari ularga yuzlab mil uzoqlikda ishlash imkonini beradi.”
Puntland xavfsizlik xodimlarining xabar berishicha, seshanba kuni ertalab kichik qayiqda qaroqchilarga khat yetkazib berilgan. Bu giyohvand modda Galkayo shahridan 150 mil masofadan olib kelingan bo‘lib, qaroqchilarning quruqlikda tarmog‘i borligi va uzoq muddatli qamalga tayyorlanayotganidan dalolat beradi.
Source: www.theguardian.com