Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) 1-maydan boshlab OPEK va OPEK+ ittifoqini tark etishini e'lon qildi. Bu qaror Saudiya Arabistonini muhim ittifoqchisidan mahrum qilib, kartelning kelajagi haqida yangi shubhalarni keltirib chiqardi.
BAA neft sanoatiga katta sarmoya kiritgan va bozor ulushini oshirishga intilgan, biroq OPEK kvotalari uni ushlab turgan. Energetika vaziri Suhayl Al Mazrui New York Times nashriga bergan intervyusida: "Dunyo ko'proq energiyaga muhtoj. BAA hech qanday guruh tomonidan cheklanmaslikni xohlaydi", dedi.
BAA hozirda kuniga 3,2-3,6 million barrel neft ishlab chiqaradi, ammo zaxira quvvati 4,8 million barrelni tashkil etadi. Keyingi yilga kelib ishlab chiqarishni kuniga 5 million barrelga yetkazish rejalashtirilgan. Tahlilchilarning fikricha, bu qaror BAAning mustaqil harakat qilishga tayyorligini ko'rsatadi.
Rystad Energy tahlilchisi Xorxe Leon: "Kuniga 4,8 million barrel quvvatga ega a'zoni yo'qotish OPEK qo'lidan real vositani olib qo'yadi. Talab cho'qqisiga yaqinlashganda, past xarajatli barrel ishlab chiqaruvchilar uchun kvota tizimida navbat kutish pulni stolda qoldirishga o'xshaydi", dedi.
BAAning chiqishi Saudiya Arabistonini neft narxini barqarorlashtirish uchun o'z ishlab chiqarishini qisqartirishga ko'proq tayanishga majbur qiladi. Bu esa Riyod uchun narxlarni himoya qilishni qimmatroq va samarasiz qiladi. Saudiya Arabistoniga yuqori neft narxlari kerak — barreliga 90 dollar atrofida — Vision 2030 dasturi va NEOM loyihasini moliyalashtirish uchun.
Capital Economics tahlilchisi Devid Oksli bu qarorni "pianinaning ingichka uchi" deb atab, "OPEK a'zolarini bog'lab turgan rishtalar bo'shashdi", deb ogohlantirdi. Uning so'zlariga ko'ra, agar boshqa ishlab chiqaruvchilar BAAning muvaffaqiyatini ko'rsa, ular ham chiqib ketishi mumkin.
Qisqa muddatda BAAning chiqishi global neft narxiga katta ta'sir ko'rsatmadi, chunki Hormuz bo'g'ozidagi vaziyat bozorni to'liq nazorat qilmoqda. Biroq uzoq muddatda bu neft narxining pasayishi va o'zgaruvchanligiga olib kelishi mumkin. Brown universiteti eksperti Jeff Kolgan: "Butun tashkilotning parchalanishi mumkin", dedi.
Source: www.dw.com