Vengriyaning yangi rahbariyati, bosh vazir bo‘lishga tayyorlanayotgan Peter Magyar, mamlakatni Yevropa Ittifoqi (YI) asosiy oqimiga qaytarish va Bryussel bilan munosabatlarni tiklashga intilmoqda. Ushbu strategiyaning muhim qismi – 2030-yil oxirigacha yevroni qabul qilish rejasidir.
Biroq, ekspertlar bu muddatni juda optimistik deb baholamoqda. Markaziy bank rahbari hamda iqtisodchilarning fikricha, sobiq bosh vazir Viktor Orban zaif iqtisodiyot va byudjet taqchilligini meros qilib qoldirgan. Economist Intelligence Unit tahlilchisi Sili Tanning so‘zlariga ko‘ra, “Kelgusi o‘n yil ichida yevroga qo‘shilishni kutmaymiz”.
Magyar hukumati oldida turgan eng katta muammo – Maastrixt mezonlariga rioya qilish. Vengriya hozirda inflyatsiya, davlat qarzi, byudjet taqchilligi, foiz stavkalari va valyuta barqarorligi bo‘yicha talab qilinadigan ko‘rsatkichlardan ancha orqada. Byudjet taqchilligini qisqartirish uchun davlat xarajatlarini keskin kamaytirish zarur, bu esa 2030-yilga qadar “imkonsiz” deb baholanmoqda.
Shu bilan birga, so‘rovnomalar vengriyaliklarning 75 foizi yevroni qabul qilishni qo‘llab-quvvatlashini ko‘rsatadi. Biroq, ularning aksariyati mamlakat hali bunga tayyor emasligini tan oladi. Sobiq markaziy bank rahbari o‘rinbosari Yuliya Kiralyning ta’kidlashicha, “2030-yilga qadar qo‘shilish – bu mumkin, ammo qiyin vazifa”.
Yevroga qo‘shilish Vengriya uchun bir qator afzalliklarni va’da qiladi: forint kursining barqarorlashuvi, inflyatsiya va foiz stavkalarining pasayishi, qarz olish xarajatlarining kamayishi, valyuta riskining yo‘qolishi va eksport uchun qulay sharoitlar. Biroq, monetar siyosat mustaqilligini yo‘qotish va iqtisodiy zarbalarni yumshatish qobiliyatining cheklanishi kabi salbiy tomonlar ham mavjud.
Vengriyaning iqtisodiy zaifligi va 16 yillik institutsional tanazzul Yevrohudud a’zolarini ehtiyotkor bo‘lishga majbur qiladi. Gretsiya qarz inqirozi hali ham esdalikda bo‘lib, a’zolar Vengriyaning yevrodan chiqib ketishi yoki illiberal siyosatga qaytishi mumkinligidan xavotirda. Londonlik Capital Economics tahlilchilari “Vengriyaga shubha bilan qaralishi mumkin” deb hisoblaydi.
Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Lyayen Vengriyaning “Yevropa yo‘liga qaytishini” olqishlagan bo‘lsa-da, Yevropa Markaziy banki rahbari Kristin Lagard bu yo‘l tabiiy ravishda yevroga olib borishini ta’kidlagan. Vengriya 2004-yilda YIga qo‘shilganida yevroni qabul qilish majburiyatini olgan, ammo hozirgacha buni amalga oshirmagan. Chexiya va Polsha bilan birga, bu guruhdagi uch mamlakatdan biri bo‘lib qolmoqda.
Source: www.dw.com