Sudan hukumati Efiopiya va Birlashgan Arab Amirliklarini (BAA) so‘nggi uchuvchisiz samolyot hujumlari, jumladan, Xartum aeroportiga qilingan hujum ortida turganlikda aybladi. Harbiy matbuot kotibi brigada generali Asim Avad Abdelvohid seshanba kuni matbuot anjumanida Sudan hukumati 1 martdan beri to‘rtta uchuvchisiz samolyot hujumi qo‘shni Efiopiyaning Bahir Dor aeroportidan amalga oshirilganiga dalil topganini ma’lum qildi. U BAA hujumlarda ishlatilgan dronlarni taqdim etganini da’vo qildi.
“Efiopiya va BAA qilgan ish – Sudanga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tajovuz va bunga sukut saqlanmaydi”, dedi Abdelvohid. Tashqi ishlar vaziri Muhiddin Solim esa Xartum boshqa davlatlarga hujum qilmasligini, ammo “kim bizga hujum qilsa, javob oladi” va Sudan “agar zarur bo‘lsa, Efiopiya bilan ochiq to‘qnashuvga kirishishga” tayyorligini bildirdi.
Uning so‘zlari dushanba kuni Sudan poytaxti Xartum aeroportidagi zarbadan keyin aytildi. Avvalgi hujumlar Sudanning Kordofan, Moviy Nil va Oq Nil shtatlariga qaratilgan edi. Shanba kuni Sudanning ikkinchi yirik shahri Omdurmanga qilingan uchuvchisiz samolyot hujumida fuqarolik avtobusida ketayotgan besh kishi halok bo‘ldi. Keyingi kuni markaziy Sudanning Gezira shtatidagi hujumda Sudan Shield Forces qo‘mondoni Abu Agla Kaykalning qarindoshlari o‘ldirildi.
Sudan 2023 yil 15 aprelda Tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari (RSF) va Sudan qurolli kuchlari (SAF) o‘rtasidagi hokimiyat kurashi natijasida qonli fuqarolar urushiga botganidan beri uchuvchisiz samolyot hujumlari tez-tez bo‘lib turdi. Biroq Xartum nisbatan xavfsiz hisoblanardi. Xartum xalqaro aeroporti uch yil ichida birinchi xalqaro reysni o‘tgan hafta qabul qilgan edi, ammo hujumlar poytaxt va markaziy Sudandagi tinchlikni buzdi.
Efiopiya Tashqi ishlar vazirligi seshanba kuni Sudanning “asossiz ayblovlarini” rad etdi va uning armiyasini Tigray xalq ozodlik fronti (TPLF) “yollanma askarlarini” qo‘llab-quvvatlashda aybladi. “Sudan turli anti-Efiopiya kuchlari uchun markaz bo‘lib xizmat qilmoqda”, deb yozdi Addis-Abebadagi vazirlik. Bayonotda “bu dushmanlik harakatlari tashqi homiylar buyrug‘i bilan amalga oshirilayotgani” ta’kidlandi.
Sudan va Efiopiya o‘rtasida al-Fashaga chegarasidagi dehqonchilik yerlariga nisbatan uzoq davom etgan qurolli mojaro mavjud. Efiopiyaning Moviy Nil daryosida qurgan Afrika’dagi eng yirik gidroelektr to‘g‘oni – Buyuk Efiopiya Renessans to‘g‘oni (GERD) Sudan va Misr bilan munosabatlarni keskinlashtirgan. Xalqaro Inqiroz Guruhining Afrika shoxi direktori Alan Bosvellning aytishicha, Sudan va Efiopiya o‘zaro ayblovlarni kuchaytirmoqda, bu esa ikkala mamlakatdagi ichki muammolarni yanada og‘irlashtirishi mumkin.
Sudan BAAni fuqarolar urushida RSFga yordam berishda ayblagan, ammo Fors ko‘rfazi davlati buni rad etadi. BAA rasmiysi AFPga “bu uydirmalar aybni boshqalarga yuklash va tinchlik jarayoniga to‘sqinlik qilish uchun hisoblangan” deb aytdi. Ammo Abdelvohid hukumati el-Obeidda urib tushirilgan dron ma’lumotlariga asoslanib, BAA ishlab chiqargan dronlar Efiopiyaning Bahir Dor aeroportidan uchirilganiga “yakuniy dalil” borligini aytdi.
Huquq guruhlari, jumladan Amnesty International va Human Rights Watch, BAAni RSFga qurol yetkazib berishda ayblagan. Kuzatuvchilarning fikricha, BAAning Sudandagi urushga aralashuvi Abu Dabining Qizil dengiz va Sharqiy Afrikada ta’sirini kengaytirish istagi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bosvellning ta’kidlashicha, Sudan generali Abdel Fattah al-Burhan va Efiopiya bosh vaziri Abiy Ahmad “tashqi homiylar tomonidan keskinlikni oshirishga undanmoqda”, ammo ular avval uchrashib, vaziyatni yumshatishga qodir ekanliklarini ko‘rsatgan.
Source: www.aljazeera.com