AQSh va Isroilning Eron ustidan boshlagan urushi ikki haftani o‘tib, global energiya inqirozini keltirib chiqardi. Eronning javob choralari esa butun Yaqin Sharqni mojaroga tortish xavfini kuchaytirmoqda. Hormuz bo‘g‘ozi, orqali dunyo neft va suyuq tabiiy gazining 20-30 foizi o‘tadi, mojaro tufayli deyarli yopildi. Bu neft narxlarini ko‘tarilishiga olib keldi va energiya yetkazib berishlarini izdan chiqardi.
Mojaroning ta‘siri Osiyo bo‘ylab sezilmoqda, lekin Hindiston ikki tomonlama zarbaga duchor bo‘lishi mumkin. Dunyoning to‘rtinchi yirik iqtisodiyoti bo‘lgan Hindiston energiya ehtiyojlarining 80 foizdan ortig‘ini Fors ko‘rfazidan qoplaydi. Shuningdek, mintaqada ishlovchi 9,1 million hindistonlikning yillik 50 milliard dollarlik pul o‘tkazmalari mamlakat iqtisodiyoti uchun muhimdir. Eronning o‘zini himoya qilish huquqini da‘vo qilib, bo‘g‘ozni qulf qilishi Hindistonning energiya xavfsizligiga jiddiy tahdid solmoqda.
Hindistonda mehmonxonalar va restoranlar yopilish haqida o‘ylashmoqda, aholi esa gaz tsilindrlarini zahiralash uchun navbatga turmoqda. Hukumat bir oylik zahira borligini ta‘kidlasa-da, vahima hukumatni favqulodda choralar ko‘rishga majbur qildi. Eronning Islom Inqilobiy gvardiyasi korpusi (IRGC) “bir litr neft ham bo‘g‘ozdan o‘tkazilmaydi” deb e‘lon qilib, neft narxini barreliga 200 dollargacha ko‘tarilishini bashorat qildi.
Xalqaro energiya agentligining 400 million barrel neft chiqarish harakati narxlarni barqarorlashtira olmadi. Kutilayotgan iqtisodiy og‘irlik Hindistonning yuqori o‘sish sur’atlariga putur yetkazishi mumkin. Mintaqadagi hindistonlik ishchilar ishdan bo‘shash va jismoniy xavfsizlik xavotirlarini bildirishmoqda. Urush kengaygan taqdirda, 9 milliondan ortiq fuqaroni evakuatsiya qilish muammosi yuzaga keladi, bu logistik jihatdan juda murakkab vazifa.
Hindistonning asosiy muxolifat partiyasi Kongress hukumatning Eron rahbari o‘ldirilgani haqida jim qolganini tanqid qildi. Bosh vazir Narendra Modining urush boshlanishidan bir necha kun oldin Isroilga tashrifi ham bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi. Tahlilchilarning fikricha, bu tashrif Isroil bosh vaziriga qonuniylik berdi. Hindiston tashqi ishlar vazirligi vaziyatni kuzatish uchun maxsus boshqaruv xonasi tashkil qildi va elchixonalar doimiy yordam chiziqlarini ishga tushirdi.
Source: www.aljazeera.com