Shveytsariyaning IQAir kompaniyasi tomonidan e’lon qilingan yillik hisobotga ko‘ra, Pokiston 2025-yilda dunyodagi eng iflos mamlakat sifatida e’tirof etildi. Hisobotda Pokistonda zararli mayda zarrachalar (PM2.5) kontsentratsiyasi Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining (JSST) tavsiya etilgan darajasidan 13 baravar yuqori ekanligi, ya’ni har bir kub metr havo uchun o‘rtacha 67,3 mikrogrammni tashkil etishi qayd etilgan. JSST sog‘lom havo sifatini 5 mikrogrammdan oshmasligi kerak deb belgilagan.

Umuman olganda, IQAir 143 mamlakat va hududdan 9,446 shahar bo‘yicha ma’lumotlarni tahlil qildi, natijada ularning 130 tasi JSST standartiga javob bermadi. Faqat 13 mamlakat va hudud o‘rtacha PM2.5 darajasini tavsiya etilgan chegarada saqlab qoldi, bu 2024-yildagi 7 tadan ko‘p, ammo bu ko‘rsatkich shahar darajasida pasayib, dunyo shaharlarining atigi 14 foizi JSST standartiga erishdi, bu bir yil oldingi 17 foizdan past.

Eng iflos mamlakatlar ro‘yxatida Pokistondan keyin Bangladesh va Tojikiston ikkinchi va uchinchi o‘rinlarni egalladi, 2024-yilda birinchi o‘rinda bo‘lgan Chad esa 2024-yilda to‘rtinchi o‘ringa tushdi. Biroq, hisobot muallifi Kristi Chester Shrederning ta’kidlashicha, Chad va boshqa ba’zi mamlakatlarda PM2.5 darajasining pasayishi ma’lumotlar yetishmasligi natijasida bo‘lishi mumkin, chunki AQSh rejimi o‘tgan yili byudjet cheklovlarini bahona qilib, elchixonasi va konsulliklaridan ifloslanish ma’lumotlarini to‘playdigan global monitoring dasturini yopdi.

Dunyodagi eng iflos shahar sifatida Hindistonning Loni shahri aniqlandi, uning o‘rtacha PM2.5 darajasi 112,5 mikrogrammni tashkil etdi. Xitoyning Shinjon mintaqasidagi Xotan shahri 109,6 mikrogramm bilan ikkinchi o‘rinda turadi. Eng iflos 25 ta shaharning barchasi Xitoy, Hindiston va Pokistonda joylashgan. Yaqin Sharq va Afrikada esa iqlim o‘zgarishi tufayli yong‘inlar havo sifatining yomonlashishiga sabab bo‘ldi, Yevropa va Kanadada rekord darajadagi biomass yonishi taxminan 1,380 megatonna uglerod chiqargan.

Source: www.aljazeera.com