AQShning sobiq prezidenti Donald Trump Eron rahbarligini yo‘q qilish haqida da‘vo qilgan bo‘lsa-da, ikki davlat o‘rtasidagi muzokaralar holati ancha murakkab va noaniq. AQSh tomoni muzokaralar boshlanganini da‘vo qilsa, Eron rasmiylari bunga qarshi chiqmoqda. Kun.uzning “Geosiyosat” dasturida muhokama qilingan ma‘lumotlarga ko‘ra, Tehron Trumpning kuyovi Jared Kushner va uning golf sherigi Steve Witkoffni muzokaralar stolida ko‘rishni istamaydi.
Ekspert Sanjarbek Rashidovning ta‘kidlashicha, Trumpning muzokaralar jarayonida Kushner va Witkoff kabi shaxslar faol rol o‘ynashi mumkin, ammo Eron ularni ishonchli tomon deb hisoblamaydi. Kushnerning Isroil bosh vaziri Benjamin Netanyahuga yaqinligi bu ishonchsizlikni yanada kuchaytiradi. Eron ichki siyosatida rasmiy hokimiyatdan tashqari, harbiy tuzilmalar, xususan, Islom inqilobi gvardiyasi korpusi (IRGC) katta ta‘sirga ega. IRGC ichida yangi rahbar Ahmad Vahidi va tan olinmagan rahbar Mujtaba Xomeyni kabi shaxslar muhim rol o‘ynaydi, ammo ularning ommaviy chiqishlari cheklangan.
Eron parlamenti spikeri Muhammad Baqer G‘olibof va “Al-Quds” kuchlari rahbari Ismoil Qaani kabi shaxslar ham muhim siyosiy figuralar hisoblanib, ular orqali muzokaralar olib borilishi mumkin. Xalqaro vositachilar sifatida Pokiston va Turkiya faollik ko‘rsatmoqda, chunki ular ham AQSh, ham Eron bilan nisbatan yaxshi munosabatlarga ega.
Ekspert Kamoliddin Rabbimovning fikricha, Trump o‘zining ichki auditoriyasi, ayniqsa MAGA tarafdorlari uchun kuchli lider imijini namoyish qilish maqsadida oddiy aloqalarni “muzokaralar” sifatida ko‘rsatishi mumkin. Eron hozirgi vaqtda nisbatan foydali pozitsiyada ekanligini his qilmoqda va muzokaralarga rozi bo‘lishni istamaydi, chunki bu G‘arb tomonidan “Eron charchagan” deb talqin qilinishi mumkin. Buning o‘rniga, Eron mintaqaviy ittifoqchilar, jumladan, Quvayt, BAA, Qatar va Bahrayndagi energetika va suv infratuzilmasiga tahdidlar orqali bosim o‘tkazmoqda.
CNN ma‘lumotlariga ko‘ra, Eron muzokaralar uchun bir qator shartlar qo‘ygan, jumladan, Kushner va Witkoff o‘rniga AQSh vitse-prezidenti J.D. Vens bilan muzokara olib borishni istaydi. Shuningdek, Eron Hormuz bo‘g‘ozi ustidan nazoratni kuchaytirib, undan o‘tayotgan kemalardan to‘lov undirish g‘oyasini ilgari surmoqda, bu yillik 800 milliard dollargacha daromad keltirishi mumkin, bu G‘arb sanksiyalaridan kelgan zarardan ancha yuqori. Hozirgi vaqtda ikki tomonning shartlari qat‘iy va bajarilishi qiyin ko‘rinadi, muzokaralar kelajagi noaniq.
Source: kun.uz