AQSh Prezidenti Donald Trump yakshanba kuni Eron neftini 'olishni' istashini bildirdi. Bu bayonot AQSh-Isroilning Eron bilan urushi ikkinchi oyiga kirgan paytda keltirildi. Dushanba kuni Trump, Tehron Hormuz bo'g'ozini ochmasa, Eronning neft quduqlari kabi energetika infratuzilmasini nishonga olish bilan tahdid qildi. Bu bo'g'oz haftalardan beri Eron tomonidan amalda blokada ostida bo'lib, global energetika inqirozini keltirib chiqardi.
Trump Financial Times gazetasiga bergan intervyusida Eron neftini 'olish' uning afzalligi ekanligini va AQSh kuchlari Eronning asosiy neft eksport markazi bo'lgan Xarg orolini egallab olishi mumkinligini aytdi. Xarg oroli Eronning Bushehr viloyatida joylashgan 22 kvadrat kilometrlik marjon qoyalari bo'lib, Islom Inqilobi gvardiyasi tomonidan qattiq himoyalanadi. Bu orol Eronning umumiy neft eksportining 90 foizini, kuniga taxminan 1,5 million barrelni qayta ishlaydi. 14-mart kuni Trump AQSh Harbiy-havo kuchlari oroldagi Eron harbiy ob'ektlarini bombardimon qilganini e'lon qildi.
Tanqidchilarning ta'kidlashicha, Trump ma'muriyati yanvar oyida Venesuela Prezidenti Nikolas Maduroni Karakasdan o'g'irlash uchun o'tkazgan ochiq harbiy operatsiyasining muvaffaqiyati bilan ruhlantirilgan. Vashington hozirda Venesuela neft eksportini nazorat qilishda ekanligini da'vo qilmoqda. Trump bu oyning boshida 100 million barrel Venesuela nefti AQShning Texas shtatidagi Xyuston zavodlariga olib kelinganini, yana 100 million barrel esa yo'lda ekanligini da'vo qildi.
Eron dunyodagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchilardan biri bo'lib, AQSh Energetika ma'lumotlari boshqarmasiga ko'ra, dunyodagi ikkinchi yirik tabiiy gaz zahiralari va uchinchi yirik xom neft zahiralariga ega. Eron Yaqin Sharqdagi isbotlangan neft zahiralarining 24 foizini va dunyodagi 12 foizini, taxminan 157 milliard barrel xom neftni o'z ichiga oladi. Urushdan oldin Eron kuniga taxminan ikki million barrel xom neft va qayta ishlangan yoqilg'i eksport qilgan, ammo Trump 2018-yilda birinchi muddatida Eronga sanksiyalar qo'llagach, eksport keskin kamaydi.
Pentagon cheklangan quruqlikdagi operatsiyalarga, shu jumladan Xarg oroli va Hormuz bo'g'ozi yaqinidagi qirg'oq ob'ektlariga reydlar uyushtirishga tayyorlanayotgani haqida ma'lumotlar bor. Biroq, hatto AQSh Xarg orolini bosib olgan yoki egallab olgan taqdirda ham, bu AQShga Eron neftiga kirish imkonini bermaydi. Eron neftiga kirish uchun AQSh Eronning neft qazib olish joylari va qayta ishlash zavodlarini egallashi kerak, asosan Eron materigini bosib olishi talab etiladi. AQSh-Isroilning Eron urushi global neft narxlarini oshirdi, Brent nefti dushanba kuni 116 dollarga ko'tarildi, bu urushdan oldingi 65 dollar darajasidan ancha yuqori.
Source: www.aljazeera.com