AQSh Prezidenti Donald Tramp o‘tgan yilga nisbatan harbiy xarajatlarni deyarli 40 foizga oshirishni so‘rab, umumiy qiymati 1,5 trillion dollarni tashkil etuvchi yillik byudjet taklifini taqdim etdi. Byudjet taklifi qonuniy jihatdan majburiy emas, ammo u Oq uyning harbiy xarajatlar va huquqni muhofaza qilish sohalariga qaratilgan ustuvorliklarini ko‘rsatadi. Byudjet bo‘yicha menejment byurosining direktori Rassel Vaut taklifning kirish qismida: "2027-yilgi Byudjet Prezidentning istiqbolini davom ettirib, mudofaa bo‘lmagan xarajatlarni cheklaydi va Federal hukumatni isloh qiladi", deb ta'kidladi.
Hujjatga ko‘ra, oshirilgan xarajatlar "Prezident Trampning tinchlikni kuch orqali yetkazib berishini Amerika harbiy qudvatining asoslariga qayta sarmoya kiritish orqali rivojlantirmoqda". 1,5 trillion dollarlik taklif 2026-moliya yiliga nisbatan taxminan 455 milliard dollarlik o‘sishni o‘z ichiga oladi. Bu, shuningdek, Tramp ma'muriyati tomonidan Kongressdan AQSh-Isroilning Eron bilan urushi (28-fevralda boshlangan) uchun so‘ralgan 200 milliard dollarlik favqulodda mablag‘ so‘rovidan alohida.
Byudjet rejasiga ichki dasturlarga 73 milliard dollarlik qisqartirishlar kiradi, bular iqlim o‘zgarishiga qarshi kurash va qayta tiklanadigan energiyani rivojlantirish tashabbuslari, shuningdek, uy-joy, ta'lim va sog‘liqni saqlash sohalarida tenglik va kirish imkoniyatlarini ta'minlashga qaratilgan bir qator dasturlardir. Qochqinlarni qayta joylashtirish va yordam dasturlari uchun mablag‘lar ham qisqartirilishi rejalashtirilgan. Oq uyning faktlar varaqasiga ko‘ra, mablag‘lar Trampning "Oltin gumbaz" raketa mudofaa tizimini qurish, kritik minerallarga sarmoya kiritish, AQSh kemasozligini rivojlantirish va AQSh askarlarining maoshlarini oshirish uchun ishlatiladi.
Chorshanba kuni Oq uyda o‘tkazilgan yopiq tadbirda gapirgan Tramp AQSh harbiy qudvatini oshirish istagini ta'kidladi, shu bilan birga Medicaid va Medicare sog‘liqni saqlash dasturlari kabi ba'zi federal dasturlarni shtatlarga o‘tkazishni rejalashtirmoqda. Tanqidchilar bu harakat nomutanosib moliyalashtirish va mumkin bo‘lgan tanqisliklarga olib kelishi haqida ogohlantirdilar. Associated Press axborot agentligi xabar berishicha, Tramp yopiq tadbirda: "Biz urush olib boryapmiz. Kunduzgi parvarishni qila olmaymiz", dedi.
Byudjet taklifi, shuningdek, Trampning boshqa ustuvor vazifalarini mustahkamlashga qaratilgan. U Ichki xavfsizlik departamenti (DHS) va uning bo‘linmasi bo‘ligan Immigratsiya va bojxona nazorati (ICE) agentligi uchun uning ommaviy deportatsiya kampaniyasini qo‘llab-quvvatlash uchun doimiy moliyalashtirishni talab qiladi. Taklif, shuningdek, Oq uyning aytishicha, zo‘ravonlik jinoyatlariga qaratilgan Adliya departamenti uchun 13 foizlik o‘sishni va poytaxt Vashington, Kolumbiya okrugidagi obodonlashtirish loyihalari uchun Milliy bog‘lar xizmati ichida 10 milliard dollarlik fondni o‘z ichiga oladi.
Ma'muriyat byudjetni qabul qilish yo‘lini ham belgilab berdi, bu asosan Kongressdagi respublikachilarga tayanadi. Taklif mudofaa mablag‘larining 1,1 trillion dollari odatdagi appropriatsiya jarayoni orqali tasdiqlanishi mumkinligini ko‘rsatadi, bu ko‘pchilik hollarda ikki tomonlama qo‘llab-quvvatlashni talab qiladi. Qolgan 350 milliard dollar rekonsilyatsiya deb ataladigan mexanizm orqali o‘tkazilishi mumkin, bu odatda oddiy ko‘pchilik bilan amalga oshirilishi mumkin. Respublikachilar AQSh Senati va Vakillar palatasida ozchilik ko‘pchilikka ega. AQSh har yili taxminan 2 trillion dollarlik defitsitga ega bo‘lib, milliy qarz hozirda taxminan 39 trillion dollarni tashkil etmoqda.
Source: www.aljazeera.com