Yevropa 2025-yilda misli ko‘rilmagan issiqlik to‘lqinlari, eng yirik o‘rmon yong‘inlari va dengiz yuzasidagi eng yuqori haroratni boshdan kechirdi. Yevropa Ittifoqining Copernicus Iqlim O‘zgarishi Xizmati va Jahon Meteorologiya Tashkiloti tomonidan e’lon qilingan Yevropa Iqlim Holati 2025 hisobotiga ko‘ra, qit’aning deyarli hech bir qismi ekstremal ob-havodan chetda qolmagan.
Hisobotda ta’kidlanishicha, Yevropaning kamida 95 foizida o‘rtacha yillik harorat me’yordan yuqori bo‘lgan. Buyuk Britaniya, Norvegiya va Islandiya o‘zlarining eng issiq yilini qayd etgan. Qit’a bir necha issiqlik to‘lqinlariga duch kelgan, ulardan biri 25 kun davom etib, bir qancha mamlakatlarga ta’sir ko‘rsatgan. Shimoliy Yevropada, Norvegiya, Shvetsiya va Finlyandiyani o‘z ichiga olgan sub-Arktika mintaqasida 21 kunlik ekstremal harorat kuzatilgan, odatda bu hududda ikki kundan ortiq issiqlik stressi kuzatilmaydi.
Dengiz yuzasi harorati Yevropa mintaqasida ketma-ket to‘rtinchi yil eng yuqori o‘rtacha yillik ko‘rsatkichga erishgan. Bu dengiz biologik xilma-xilligiga halokatli ta’sir ko‘rsatib, ommaviy nobud bo‘lish hodisalariga va oziq-ovqat zanjirlarining buzilishiga sabab bo‘lmoqda. Lancet Countdown hisobotiga ko‘ra, 2024-yilda Yevropada issiqlik bilan bog‘liq o‘limlar soni 63 000 ga yaqinlashgan.
2025-yilda Yevropada o‘rmon yong‘inlari uchun halokatli yil bo‘lib, 1 million gektardan ortiq yer yonib ketgan. Gretsiya 24 soat ichida 50 ta yong‘in boshlangan eng jiddiy o‘rmon yong‘inlaridan birini boshdan kechirgan. May oyida qit’aning yarmidan ko‘pi turli darajadagi qurg‘oqchilikka duch kelgan, tuproq namligi eng past darajada qayd etilgan.
Shu bilan birga, quyoshli sharoitlar quyosh energiyasi uchun foydali bo‘lgan. 2025-yilda Yevropa Ittifoqining har bir davlatida quyosh tarmog‘i o‘sgan. Ember tahliliy markazi ma’lumotlariga ko‘ra, shamol va quyosh energiyasi birinchi marta Yevropa Ittifoqida qazilma yoqilg‘ilarni ortda qoldirgan. Quyosh energiyasi qit’a elektr energiyasining taxminan 13 foizini ta’minlab, yangi rekord o‘rnatgan.
Yevropa Iqlim Holati hisoboti, shuningdek, muzliklarning deyarli barcha Yevropa mintaqalarida chekinayotganini ko‘rsatgan. Islandiya 1976-yildan beri ikkinchi eng katta yillik muzlik yo‘qotilishini qayd etgan. Grenlandiya muz qatlami taxminan 139 gigaton muz yo‘qotgan. So‘nggi 50 yil ichida Grenlandiya va Antarktidadagi muz yo‘qotilishi dengiz sathining 3 santimetrga ko‘tarilishiga olib kelgan.
Source: www.dw.com