Dunyo Ikkinchi jahon urushidan beri eng muhim tarkibiy o'zgarishlarni boshdan kechirmoqda. Kuchlar muvozanatidagi siljishlar va mojarolar kuchayishi fonida qonun ustuvorligiga asoslangan erkin va ochiq xalqaro tartib jiddiy sinovlarga duch kelmoqda. Shu bilan birga, Global Janubning mavqei o'sib, xalqaro munosabatlarda muhim rol o'ynamoqda.
O'n yil oldin Bosh vazir Abe Indo-Tinch okeani mintaqasi dunyo rivojlanishining markaziga aylanishini tan olgan holda Erkin va Ochiq Indo-Tinch okeani (FOIP) konsepsiyasini ilgari surgan edi. Bugungi kunda Yaponiya ushbu strategiyani yangi sharoitlarga moslashtirib, iqtisodiy xavfsizlik va barqaror ta'minot zanjirlarini qurishga alohida e'tibor qaratmoqda.
FOIPning asosiy tamoyillari – erkinlik va qonun ustuvorligi, xilma-xillik, inklyuzivlik va ochiqlikni hurmat qilish – o'zgarishsiz qolmoqda. Yaponiya xalqaro hamjamiyat kutgan rol va mas'uliyatni faol bajarish niyatida.
Yaponiya Hormuz bo'g'ozida barcha davlatlar kemalarining erkin va xavfsiz harakatlanishini ta'minlash muhimligini ta'kidlaydi. Global logistika uchun strategik ahamiyatga ega bo'lgan bu nuqtada barqarorlikni tiklash shoshilinch zaruratdir. Yaponiya 2026-yil 19-martdagi qo'shma bayonotga qo'shildi va Xalqaro Dengiz Tashkiloti bilan hamkorlikni kuchaytirmoqda.
Yaponiya Yaqin Sharq davlatlari bilan ishonchli va o'zaro manfaatli sheriklik munosabatlarini rivojlantirgan. Ushbu poydevor asosida mintaqaviy barqarorlik va umumiy farovonlikka hissa qo'shadigan hamkorlik davom etadi.
Yaponiya mudofaa siyosati faqat milliy mudofaaga yo'naltirilgan bo'lib, jamoaviy o'zini-o'zi himoya qilish huquqi ichki qonunchilik bilan cheklangan. 2022-yilda qayta ko'rib chiqilgan uchta strategik hujjat – Milliy Xavfsizlik Strategiyasi, Milliy Mudofaa Strategiyasi va Mudofaa Qurish Dasturi – asosida mudofaa qobiliyatlarini tubdan kuchaytirish ishlari olib borilmoqda.
Yaponiya harbiy salohiyatning shaffof bo'lmagan kengayishiga va kuch yoki majburlash orqali status-kvoni o'zgartirishga urinishlarga qarshi. Erkinlik, demokratiya, inson huquqlari va qonun ustuvorligi kabi qadriyatlarga asoslangan xalqaro tartibni saqlash va mustahkamlash muhim.
Yaponiya diplomatiyasi barcha davlatlarning xilma-xilligini hurmat qiladi va teng asosda sheriklar bilan hamkorlik qiladi. Ko'p tomonlama savdo tizimi ostida erkin savdo va qoidalarga asoslangan iqtisodiy tartibni qo'llab-quvvatlaydi. Inson xavfsizligi konsepsiyasiga asoslanib, rivojlanayotgan mamlakatlarga yordam ko'rsatadi.
FOIP 10 yillikda statik shior emas, balki qonun ustuvorligiga asoslangan erkin va ochiq xalqaro tartibni saqlash va mustahkamlash, bo'linish va qarama-qarshilikdan yarashuv va hamkorlikka ko'prik bo'lgan jonli ramkadir.
Source: www.aljazeera.com