Tayvan prezidenti Lay Tsin-te o‘z hukumatining dunyo bilan aloqalarni hech qachon to‘xtatmasligini aytib, Xitoyning tashrifni bloklash harakatlariga qaramay, Eswatiniga yetib keldi.
Lay shanba kuni Eswatiniga (sobiq Svazilend) yetib kelganini Facebook’dagi postida ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu “diplomatik va milliy xavfsizlik guruhimiz tomonidan amalga oshirilgan puxta tayyorgarlik” natijasida amalga oshirilgan. Biroq, u qirollikka qanday yo‘l bilan kelgani noma’lum.
Tayvan rahbari qirol Msvati III bilan uchrashib, savdo shartnomalarini imzolaganini va uni “harbiy uslubdagi kutib olish marosimi” bilan kutib olishganini aytdi.
Dastlab tashrif aprel oyi oxiriga rejalashtirilgan edi, biroq Seyshel orollari, Mavrikiy va Madagaskar uning charter samolyoti uchun parvoz ruxsatnomalarini ogohlantirishsiz bekor qilgan. Tayvan prezidentlik apparati bu bekor qilishlar Pekinning og‘ir bosimi, jumladan iqtisodiy majburlash natijasida sodir bo‘lganini va bu “xalqaro hamjamiyatda misli ko‘rilmagan” qadam ekanligini bildirdi.
Tayvan o‘zini o‘zi boshqaradigan demokratik davlat sifatida faoliyat yuritadi, biroq Xitoy uni o‘z hududining bir qismi deb da’vo qiladi va uning hukmronligi ostiga o‘tishi kerakligini ta’kidlaydi. Pekin davlatlarni orol hukumati bilan aloqalarni to‘xtatishga chaqirib keladi.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi bu tashrifni “kulgili nayrang” deb atadi va Lay “chet el samolyotidan foydalanib, oroldan o‘zini “kontrabanda” qilganini” aytdi. U Tayvan Xitoyning bir qismi ekanligini ta’kidladi.
Xitoy o‘nlab yillar davomida davlatlarni Taypey bilan rasmiy aloqalarni uzishga majburlab kelmoqda, natijada Tayvanni faqat 12 diplomatik ittifoqchisi qoldi, ular orasida Beliz, Gvatemala, Gaiti va Vatikan ham bor.
AQSh Tayvanni tan olmasa-da, 1979 yildagi Tayvan bilan munosabatlar to‘g‘risidagi qonun bo‘yicha Taypeyga o‘zini himoya qilishda yordam berishga va’da bergan. Eswatini Afrika qit’asida Tayvanni tan oladigan yagona davlatdir.
Lay qirolga “turli diplomatik va iqtisodiy bosimlarga qaramay” Tayvan bilan birga turgani uchun minnatdorchilik bildirdi va hech bir davlat Tayvanni dunyoga hissa qo‘shishiga to‘sqinlik qilishga haqli emasligini takrorladi.
Source: www.aljazeera.com