Amnesty International tashkiloti Sharqiy Kongo Demokratik Respublikasidagi (KDR) isyonchi guruhni ommaviy urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlarda aybladi.
Dushanba kuni e'lon qilingan hisobotda, Ittifoqdosh Demokratik Kuchlar (ADF) guruhi ko'plab qotillik, o'g'irlash, majburiy mehnat va nikoh, ayollar va qizlarning jinsiy zo'ravonligi, hamda bolalar ekspluatatsiyasida ayblangan.
Hisobot “Men hech qachon bunchalik ko'p jasadni ko'rmaganman: Sharqiy Kongo Demokratik Respublikasidagi Ittifoqdosh Demokratik Kuchlar tomonidan sodir etilgan urush jinoyatlari” deb nomlangan.
ADF 2019-yilda IShIDga (ISIS-Central Africa) bay'at qilgan va Kinshasadagi markaziy hukumatga qarshi ko'p yillik harbiy kampaniya olib bormoqda.
“Sharqiy KDRdagi tinch aholi ADF jangchilari qo'lida keng ko'lamli shafqatsizlikka duchor bo'ldi. Ular g'ayriinsoniy zo'ravonlik kampaniyasida o'ldirilgan, o'g'irlangan va qiynoqqa solingan”, dedi Amnesty International bosh kotibi Agnes Kallamar.
ADF asosan Sharqiy KDRda, Uganda chegarasi yaqinida faoliyat yuritadi va yillar davomida hukumatning Kongo Qurolli Kuchlari (FARDC) hamda BMTning MONUSCO missiyasi bilan to'qnash kelmoqda.
ADF hujumlari KDRning ayrim qismlarida ommaviy ko'chishlarga olib kelgan va aholining sog'liqni saqlash, oziq-ovqat va ta'limga kirishini cheklagan.
Ruanda tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan M23 isyonining vaziyatni yomonlashtirgani, ADF esa xalqaro va mahalliy e'tibordan foydalanib harbiy operatsiyalarini kuchaytirgan.
Amnesty tadqiqot doirasida 71 kishi, jumladan ADF hujumlaridan omon qolganlar, gumanitar xodimlar va politsiyachilar bilan suhbatlashgan.
2025-yil sentabrida Ntoyo qishlog'idagi hujumda ADF jangchilari motamchilar qiyofasida kirib, 60 dan ortiq odamni bolg'a, pichoq, qurol va bolta bilan o'ldirgan.
Ikki oy o'tib Byambve qishlog'idagi hujumda kamida 17 tinch aholi halok bo'lgan, kasalxonaning to'rt palatasi yoqib yuborilgan. Omon qolgan kishi “ular harakatlanayotgan hamma narsani otishdi” degan.
Amnesty ADF jangchilariga majburan turmushga berilgan besh ayol va ikki qiz bilan suhbatlashgan. Qurbonlar o'lim tahdidi ostida Islomni qabul qilishga majbur qilingan va jinsiy zo'ravonlikka uchragan.
Amnesty 46 ta o'g'irlash holatini hujjatlashtirgan, jumladan garovga olinganlar tovon puli uchun ushlab turilgan, qiynoqqa solingan, jinsiy qul qilingan yoki o'ldirilgan.
“Ular bizga qurol va pichoq bilan qanday o'ldirishni o'rgatishdi”, dedi ikki yildan keyin qochgan ayol. “O'rmonda senga aytilganini qilishing kerak. Zaif bo'la olmaysan.”
Amnesty KDR hukumatini tinch aholini himoya qilish uchun ko'proq choralar ko'rishga, BMT va mahalliy jamoalar bilan erta ogohlantirish tizimlarini yaxshilashga chaqirgan.
“Kongo hukumati tinch aholini himoya qilish uchun ancha kuchli choralar ko'rishi kerak”, dedi Kallamar, ADF tahdidiga e'tiborsizlik mamlakatdagi xavfsizlik va inson huquqlariga putur yetkazishidan ogohlantirib.
“Xalqaro hamjamiyat Kongo davlatini tinch aholini himoya qilish, adolatni ta'minlash va qurbonlarga uzoq muddatli yordam ko'rsatishda qat'iy qo'llab-quvvatlashi kerak.”
Source: www.aljazeera.com