Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari yetakchilari Eron urushining o'z iqtisodiyotlariga ta'sirini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar to'g'risida kelishib oldilar, biroq bu tashabbuslarning amalga oshishi ancha vaqt talab qilishini tan oldilar.

Juma kuni yetakchilar Filippinda ASEAN sammitiga yig'ildi, unda asosiy kun tartibi Hormuz bo'g'ozining yopilishi edi. A'zolar strategik suv yo'lining ikki oydan ortiq yopilishi natijasida yuzaga kelgan global energiya inqirozini yumshatish maqsadida mintaqaviy yoqilg'i almashish dasturini qabul qildilar.

Biroq, dastur qanday ishlashi noaniqligicha qolmoqda. Asosiy tafsilotlar, jumladan, inqiroz davrida qaysi davlatlar ustuvor bo'lishi hali aniqlanmagan. ASEAN raisi va Filippin prezidenti Ferdinand Markos kichik natijani olqishladi, ammo amaliy kelishuvlar hali ham aniqlanishi kerakligini tan oldi.

“Qanday qilib almashish? Kim nimani oladi? Buning uchun qanday to'lanadi? To'lanadimi? Bu almashinuvmi? … Biz buni ilgari qilmaganmiz”, dedi u. Tashabbus sammitda qabul qilingan bir necha chora-tadbirlardan biri edi.

Yetakchilar, shuningdek, mintaqaviy elektr tarmog'i va yoqilg'i zaxirasini rivojlantirish, Yaqin Sharqdan energiya importiga qaramlikni kamaytirishga kelishib oldilar. ASEAN hozirda xom neftining yarmidan ko'pini va tabiiy gazining 17 foizini mintaqadan import qiladi. Mart oyi oxirida Filippin energiya zaxiralarining kamayishi sababli dunyoda birinchi bo'lib milliy favqulodda holat e'lon qildi.

Markos Erondagi urushning iqtisodiy oqibatlari yaqin kelajakda ham davom etishidan ogohlantirdi. “Bir necha haftalik uzilishlar tuzatish uchun yillar talab qiladi”, dedi u.

Source: www.aljazeera.com