Amerika Qo'shma Shtatlari sudi 2021-yilda Gaiti prezidenti Jovenel Moizening o'ldirilishi bilan bog'liq to'rt kishini aybdor deb topdi. Arcangel Pretel Ortiz, Antonio Intriago, Walter Veintemilla va Jeyms Solages juma kuni Moizeni o'ldirish yoki o'g'irlash uchun fitna uyushtirishda aybdor deb topildi.
Ayblanuvchilar, shuningdek, AQSh qonunlarini buzgan holda fitnani moddiy qo'llab-quvvatlaganlikda aybdor deb topildi. Ularning barchasi umrbod qamoq jazosiga hukm qilinishi mumkin.
AQSh prokurorlari Florida shtatining janubi, Gaitiga eng yaqin shtat, Moizening o'ldirilishini rejalashtirish va moliyalashtirish markazi bo'lganini ta'kidladi.
Taxminan ikki oy oldin boshlangan sud jarayonida himoya tomoni ayblanuvchilarni aybdor qilib ko'rsatilganini da'vo qildi. Ular Moizening muddati o'tganligi haqidagi bahsda, unga hibsga olish orderini topshirish rejasida ishtirok etganliklarini aytishdi.
Himoyachilar, Kolumbiyalik yollanma askarlar orderni bajarish uchun Gaiti politsiyasiga hamrohlik qilishi kerak edi, ammo Moize o'z xavfsizlik kuchlari tomonidan o'ldirilgan, deb da'vo qilishdi. "Bu Gaiti fitnasi va Gaiti til biriktirishi", dedi advokat Emmanuel Peres.
AQSh prokurorlari, o'z navbatida, erkaklar dastlab Moizeni olib tashlash va almashtirishga intilgan, ammo reja oxir-oqibat o'ldirishga aylanganini ta'kidladi.
Moize o'ldirilganidan keyin prezident bo'lishni xohlagan gaitilik shifokor Kristian Emmanuel Sanonning ishi sog'lig'i sababli keyinroq ko'rib chiqiladi. Yana sakkiz kishi AQSh tergovi doirasida kelishuv bitimini qabul qildi.
Moizening o'ldirilishidan beri Gaitida milliy saylovlar o'tkazilmagan, ammo 2024-yil sentabrida vaqtinchalik kengash tayinlangan. Kengash AQSh tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Bosh vazir Aliks Didier Fils-Aime bilan almashtirildi, u yil oxirigacha saylovlar o'tkazilishini aytdi.
BMT Gaitida tartibni tiklash uchun barqaror hukumat zarurligini ta'kidladi. Mamlakat tabiiy ofatlar va zo'ravonlikning kuchayishi bilan kurashmoqda, jinoiy guruhlar katta hududlarni nazorat qiladi. BMT ma'lumotlariga ko'ra, 2025-yilda kamida 8100 kishi to'da zo'ravonligida halok bo'lgan, 1,5 million kishi ko'chirilgan.
Source: www.aljazeera.com