Amerika Qo‘shma Shtatlari federal apellyatsiya sudi quyi sudning Prezident Donald Trumpning 10 foizlik global tarifini bloklash haqidagi qarorini vaqtincha to‘xtatdi. Bu qaror 10 foizlik import solig‘ining qonuniyligi bo‘yicha davom etayotgan sud jarayonida qabul qilindi.
Sud ishining asosiy masalasi – 1974 yilgi Savdo to‘g‘risidagi qonunning 122-bo‘limi bo‘yicha joriy etilgan tarif Trumpning prezidentlik vakolatiga kiradimi yoki yo‘qmi. Trump ushbu keng qamrovli 10 foizlik import solig‘ini yanvar oyida, Oliy sud Xalqaro Favqulodda Iqtisodiy Vakolatlar to‘g‘risidagi qonun (IEEPA) asosida joriy etilgan boshqa tariflarni bekor qilganidan keyin joriy etdi.
O‘sha ishda Oliy sud IEEPA prezidentga Trump da’vo qilganidek umumiy tariflarni qo‘llashga ruxsat bermasligini aniqlagan edi. Xuddi shunday savollar Trumpning yangi tarif siyosati bo‘yicha ham paydo bo‘ldi. O‘tgan juma kuni Xalqaro Savdo sudi hay’ati ikki bir ovoz bilan Trump 122-bo‘lim bo‘yicha yangi tariflarni qo‘llash mezonlariga javob bermagan degan qaror chiqardi.
“Prezidentning e’lonida ushbu talab qilinadigan shartlar bajarilganligi da’vo qilinmagan”, deyiladi quyi sud qarorida. Qarorda, shuningdek, e’lon “haqiqiy emas va da’vogarlarga nisbatan joriy etilgan tariflar qonunga zid” deb ta’kidlangan.
Seshanba kungi apellyatsiya sudi qarori Oq uyga javob berish uchun vaqt berish maqsadida ushbu qarorni vaqtincha to‘xtatdi. Biroq da’vogarlar – 24 shtatdan iborat koalitsiya – Trumpning tarif kampaniyasi ijro hokimiyatini suiiste’mol qilish ekanligini ta’kidlamoqda. Ular, shuningdek, iste’molchilar qo‘shimcha soliqlar yukini ko‘tarayotganiga ishora qilmoqda.
“Prezidentning noqonuniy tarif kampaniyasi uchun oxir-oqibat amerikalik iste’molchilar va bizneslar to‘ladi”, dedi Vashington shtati Bosh prokurori Nik Braun juma kungi qarordan keyin. Seshanba kuni e’lon qilingan iste’mol narxlari indeksi hisoboti Trumpning tarif kampaniyasi iste’mol tovarlari narxlarining keskin oshishida aks etganini ko‘rsatdi.
Kiyim-kechak va elektronika narxlari 0,6 foizga, o‘yinchoqlar va mebel narxlari esa 0,8 foizga oshdi. 122-bo‘lim bo‘yicha tariflarga qarshi huquqiy da’vo Trumpning soliq siyosati duch keladigan yagona to‘siq emas. Ushbu bo‘limga ko‘ra, 10 foizlik global tarif iyul oyida tugaydi, agar Kongress tomonidan uzaytirilmasa. Uning muddati aks holda 150 kun bilan cheklangan.
Tanqidchilar, shuningdek, bunday tariflarni bekor qilishning noaniqligi va tartibga solish qiyinchiliklariga ishora qilmoqda. Seshanba kungi to‘xtatish IEEPA bo‘yicha joriy etilgan tariflar qaytarila boshlangan bir paytda yuz berdi. AQSh Bojxona va Chegara Qo‘riqlash xizmati dushanba holatiga ko‘ra 8,3 million jo‘natma uchun 35,46 milliard dollar miqdorida qaytarib to‘lashni kutmoqda.
Source: www.aljazeera.com