Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp Oq uydan jo‘nab, Pekin yo‘lini oldi. U yerda Xitoy rahbari Si Jinpin bilan uchrashishi rejalashtirilgan.
Tramp seshanba kuni Marine One vertolyotiga o‘tirishdan oldin jurnalistlar bilan qisqa suhbatlashdi. U chorshanba kuni Air Force One samolyotida Xitoyga yetib borishi, asosiy uchrashuvlar esa payshanba va juma kunlari bo‘lib o‘tishi kutilmoqda.
AQSh rasmiylari so‘nggi kunlarda Tramp tashrifi davomida Isroilning Eronga qarshi urushi qanchalik muhim mavzu bo‘lishini pasaytirishga harakat qilmoqda. Pekin bu urushga qarshi ekanligini bildirgan va o‘zining savdo sherigi Eronga orqa fonda bosim o‘tkazgan bo‘lsa-da, asosan mojaroga aralashmaslikka harakat qilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio va G‘aznachilik kotibi Skott Bessent so‘nggi kunlarda Xitoyni o‘z ta’siridan foydalanib, dunyo neft ta’minotining taxminan 20 foizi o‘tadigan Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochishga yordam berishga chaqirishni kuchaytirdi.
Biroq Tramp seshanba kuni yana qarama-qarshi xabarlar berdi. U avval “Bu haqda uzoq suhbatlashamiz. Menimcha, u nisbatan yaxshi edi, rostini aytsam,” dedi, keyin esa “Ko‘p mavzularimiz bor. Eronga kelsak, uni to‘liq nazorat qilamiz,” deb qo‘shimcha qildi.
Uchrashuv ikki iqtisodiyot rahbarlarining 2025-yil oktabr oyida Janubiy Koreyaning Pusan shahrida bo‘lib o‘tgan APEC sammiti doirasidagi uchrashuvidan keyingi ilk yuzma-yuz muloqoti bo‘ladi. Bu Trampning prezident sifatida Xitoyga ikkinchi tashrifi va 2025-yil 20-yanvarda boshlangan ikkinchi muddatidagi ilk tashrifi.
Urushdan tashqari, AQSh ma’muriyati savdo masalalari asosiy mavzu bo‘lishini ta’kidlamoqda. Tramp bir qator biznes bitimlari va kelishuvlarini izlamoqda. Shu maqsadda u o‘zi bilan Tesla bosh direktori Ilon Mask va Apple bosh direktori Tim Kuk kabi amerikalik biznes rahbarlarini taklif qilgan.
Ikkala tomon Trampning ilk prezidentlik davridagi tarif urushiga qaytmaslikka intilmoqda. O‘shanda Tramp Xitoy tovarlariga 145 foiz tarif belgilagan, Xitoy esa noyob yer elementlari eksportini cheklashni kuchaytirgan edi. Tomonlar 2024-yil oktabrda mo‘rt sulhga erishgan.
Xitoyning Eron ballistik dasturini qo‘llab-quvvatlashi va Tehronning yadro dasturini himoya qilishi munosabatlarni yana buzish xavfini tug‘dirmoqda. O‘tgan oy Tramp Xitoy Eronga havo hujumidan mudofaa tizimlarini yetkazib berishga tayyorlanayotgani haqidagi xabarlardan so‘ng 50 foiz tarif bilan tahdid qilgan, biroq keyin bu tahdiddan qaytgan.
Si Jinpin Trampdan Tayvanga AQSh qurol yetkazib berish masalasini ham ko‘tarishi kutilmoqda. Tayvan Xitoy o‘ziga tegishli deb hisoblaydigan o‘zini o‘zi boshqaradigan oroldir.
Source: www.aljazeera.com