AQSh prezidenti Donald Tramp ikki kunlik davlat tashrifi bilan Xitoyga yetib keldi. Bu, 2017 yildan beri amaldagi amerikalik yetakchining Xitoyga birinchi tashrifi bo‘lib, ikki yirik iqtisodiyot o‘rtasidagi keskin munosabatlar fonida o‘tmoqda.
Tramp bilan birga Pekinga yirik amerikalik tadbirkorlar va yetakchi korporatsiyalar rahbarlaridan iborat vakolatli delegatsiya keldi. Ular orasida Ilon Mask, Apple bosh direktori Tim Kuk, BlackRock rahbari Larri Fink, Blackstone bosh direktori Stiven Shvartsman, shuningdek, Boeing va Mastercard rahbarlari Kelli Ortberg va Maykl Mibax bor.
Tashrifning asosiy tadbirlari 14 va 15 mayga rejalashtirilgan. Birinchi kuni AQSh prezidentini Pekinda rasmiy marosim kutib oladi, so‘ngra Si Szinpin bilan ikki tomonlama muzokaralar bo‘lib o‘tadi. Rasmiy qismdan so‘ng Tramp XV asrda qurilgan Osmon ibodatxonasiga tashrif buyuradi. Kun davlat ziyofati bilan yakunlanadi.
Ertasi kuni yetakchilar norasmiy muloqotni davom ettiradilar – an'anaviy choy ichish va ishchi tushlik. Shundan so‘ng amerikalik prezident Pekinni tark etadi. Tashrif dasturiga Xitoyning boshqa shaharlariga tashrif kiritilmagan.
Muzokaralarning markaziy mavzularidan biri 2025 yil oktabrda APEC sammitida erishilgan savdo sulhini uzaytirish masalasi bo‘lishi kutilmoqda. Uning muddati 2026 yil noyabrda tugaydi. Savdo mojarosining eng yuqori nuqtasida AQSh 145%, Xitoy esa 125% o‘zaro bojlar joriy qilgan edi.
Kutilayotgan yana bir muhim masala – ikki davlat o‘rtasidagi yangi iqtisodiy kelishuvlar paketi. Xitoy tomoni amerikalik mahsulotlar xaridini kengaytirishni e'lon qilishi mumkin. Bu soya loviyalari, mol go‘shti, parranda go‘shti va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini uzoq muddatli yetkazib berish shartnomalarini o‘z ichiga oladi.
Aviatsiya sohasiga alohida e'tibor qaratiladi. Muzokaralarda Xitoyga bir necha yuzta Boeing samolyotlarini yetkazib berish bo‘yicha yirik bitim yakunlanishi mumkin.
AQSh, o‘z navbatida, Xitoy bozoriga energiya resurslari eksportini kengaytirishga umid qilmoqda. Vashington neft, ko‘mir va suyultirilgan gaz yetkazib berishni ko‘paytirishdan manfaatdor.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi tashrif sanalarini rasman tasdiqlab, sayohat Si Szinpin taklifiga binoan 13-15 may kunlari bo‘lishini ma'lum qildi.
Ushbu darajadagi aloqalardagi uzoq tanaffus ikki tomonlama munosabatlarning murakkab fon bilan izohlanadi. Tramp birinchi prezidentlik muddatida Xitoy bilan keng ko‘lamli savdo urushini boshlagan edi. 2025 yil yanvarda Oq uyga qaytgach, u tarif siyosatini yana kuchaytirdi, biroq 2026 yil fevralda AQSh Oliy sudi prezidentning savdo cheklovlarini joriy etish vakolatlarini chekladi.
Tramp va Si Szinpinning so‘nggi yuzma-yuz uchrashuvi 2025 yil oktabrda Pusan shahrida bo‘lib o‘tgan. O‘shanda tomonlar savdo kelishuvlari va iqtisodiy qarama-qarshilik masalalarini muhokama qilgan edi.
Dastlab aprelga rejalashtirilgan tashrif Eron atrofidagi keskinlik tufayli qoldirildi. Mutaxassislarning fikricha, hozirgi sammit Vashington va Pekin o‘rtasidagi munosabatlarni vaqtincha barqarorlashtirishga urinish bo‘lishi mumkin.
Source: podrobno.uz