BMT Bosh kotibi yordamchisi va UNFPA ijrochi direktori o‘rinbosari vazifasini bajaruvchi Pio Smit Shimoliy Makedoniya poytaxti Skopeda bo‘lib o‘tgan Demografik chidamlilik bo‘yicha Sharqiy Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqaviy vazirlar konferensiyasida nutq so‘zladi.
U demografik o‘zgarishlarni ijtimoiy-iqtisodiy manzarani tubdan o‘zgartiruvchi megatrend deb atadi va mamlakatlarni reaktiv choralardan voz kechib, demografik chidamlilikni barqaror rivojlanishning asosiy ustuni sifatida qabul qilishga chaqirdi.
Smitning ta’kidlashicha, tug‘ilish darajasining pastligi, migratsiya, aholining qarishi va kamayishi iqtisodiyotga, ijtimoiy ta’minot tizimlariga va infratuzilmaga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Biroq, vahimali yondashuv imkoniyatlarni ko‘rishga to‘sqinlik qiladi.
UNFPA vakili aholi dinamikasini inson huquqlari va tanlovlari, ayniqsa ayollar va qizlarning intilishlari yig‘indisi sifatida ko‘rish kerakligini ta’kidladi. U demografik siljishlarni tahdid emas, balki boshqaruvni xalq ehtiyojlari bilan muvofiqlashtirish imkoniyati deb biladi.
Smit dalillarga asoslangan, keng qamrovli va huquqlarga tayangan siyosat hamda investitsiyalar muhimligini qayd etdi. U tug‘ilish masalasida hukumat tomonidan belgilanadigan maqsadli ko‘rsatkichlardan ko‘ra, juftliklarning o‘zlari istagan farzandlar soniga erishishlari uchun sharoit yaratish kerakligini aytdi.
“Biz yo‘l qo‘ymasligimiz kerak bo‘lgan narsa — tug‘ilishni oshirish yo‘lidagi harakatlarda reproduktiv huquqlar yoki gender tengligi borasidagi har qanday ortga chekinishdir”, dedi u.
Smit demografik prognozlashning strategik qiymatini yuqori baholab, bunday ma’lumotlarga kiritilgan har bir dollar 32 dollar foyda keltirishini ta’kidladi. U aholi prognozlarini rivojlanish strategiyalari va budjetni shakllantirishda tizimli ravishda qo‘llashni tavsiya etdi.
U mintaqadagi muvaffaqiyatli misollarni keltirib o‘tdi: Shimoliy Makedoniyaning Milliy demografik strategiyasi, Armanistonning Milliy demografiya tadqiqot markazi, Albaniyaning keksalar uchun harakat rejasi, Gruziyaning “60 yoshdan oshganlar klubi”, O‘zbekistonning demografik tahlilni milliy ustuvorlik sifatida belgilashi va Qozog‘istondagi Demografik jarayonlarni prognoz qilish markazi.
Smit BMTning mintaqaviy demografik chidamlilik platformasi orqali mamlakatlarga yordam berishga tayyorligini bildirdi va yetakchilarni konstruktiv, insonga yo‘naltirilgan yechimlarni izlashga chaqirdi.
Source: www.gazeta.uz