Braziliya federal prokuraturasi 1928-yilda amerikalik sanoatchi Genri Ford tomonidan Amazonka o‘rmonlari o‘rtasida qurilgan Fordlandiya shahrini saqlab qolish haqidagi sud qarorini olqishladi. Sud qarori tarixchilar, faollar va aholining ko‘p yillik sa’y-harakatlari natijasida qabul qilindi.

Federal prokuratura sud qarorini “tarixiy” deb atab, Braziliyaning madaniy merosni saqlashdagi bo‘shliqni to‘ldirishini ta’kidladi. “Majmua o‘nlab yillar davomida e’tiborsizlikdan azob chekdi”, deyiladi bayonotda.

Qarorga ko‘ra, federal hukumat, Para shtati, Aveiro mahalliy hukumati va Milliy tarixiy va badiiy meros instituti (IPHAN) birgalikda saytni himoya qilishi kerak. Prokuratura “ular mulkni saqlab qolish uchun birgalikda harakat qilishlari shart”, dedi.

Fordlandia 1928-yilda qurila boshlagan, Ford kauchuk bozorida monopoliyani buzishga urinib, Amazonkaga zamonaviy infratuzilma – kasalxona, suv, elektr va kino olib kelgan. Loyiha muvaffaqiyatsizlikka uchradi: ishchilar qattiq qoidalar tufayli qo‘zg‘olon ko‘tardi, kauchuk plantatsiyalari esa zamburug‘ va zararkunandalardan zarar ko‘rdi.

1945-yilda Fordlandia Braziliya hukumatiga 244,200 dollarga sotilgan. O‘shandan beri minglab aholi yashab kelmoqda, ammo infratuzilma yaroqsiz holga kelgan. 2012-yilda kasalxona yonib ketgan, talonchilar shaharni vayron qilgan.

Aholidan Raimunda Mariya Silva Santos 30 kun suvsiz qolganini aytib, “Oltin davr ortda qoldi”, dedi. Para shtatida qashshoqlik darajasi 2023-yilda 39,3 foizni tashkil etgan. Prokuratura sud qarori bilan aholining Fordlandiani tiklash huquqiga ega ekanini ta’kidladi.

Source: www.aljazeera.com