Xitoyning Tyananmen maydonidagi 1989 yilgi namoyishlarning yetakchilaridan biri Vu'er Kayksi (Wu'er Kaixi) DW nashriga bergan intervyusida o'zining shaxsiy yo'qotishlari va deyarli 37 yillik surgun hayoti haqida so'zlab berdi.

Hozirda 58 yoshda bo'lgan Kayksi Taypeyda istiqomat qiladi va Xitoy hukumati unga hech qachon amnistiya bermasligini va u vataniga qaytolmasligini ochiq aytgan. U Tokioda so'zlagan nutqida Xitoyni 'butun insoniyat sivilizatsiyasiga to'g'ridan-to'g'ri tahdid' deb atadi.

Kayksining so'zlariga ko'ra, ko'plab davlatlar Xitoyning ichki dissidentlarni, jumladan tibetliklar va uyg'urlarni bostirishiga ko'z yumib kelgan. U AQShning Xitoyga nisbatan siyosatini 'yuvoshlik' deb baholadi va Donald Trampning yondashuvini biznesmen nuqtai nazaridan ma'qulladi.

'Xitoy Kommunistik Partiyasi foyda olishga intiladigan jinoiy guruhdir', dedi Kayksi. U Xitoy rahbarlarini 'bank hisoblariga nol qo'shishdan boshqa narsa qiziqtirmaydi' deb tanqid qildi.

Kayksi Germaniyani Xitoyning Gamburg portidagi sarmoyalaridan ogohlantirdi va Xitoyning 'iqtisodiy hamkorlik' niqobi ostida o'z ta'sirini kengaytirayotganini ta'kidladi.

Uyg'ur millatiga mansub Kayksi 1989 yilda Pekin Normal Universitetida o'qiyotgan edi. U Li Peng bilan jonli efirda bahslashganidan keyin mashhur bo'lgan, ammo rejimning dushmaniga aylangan.

1989 yil 3-4 iyun tungi bosqinda minglab askarlar Tyananmen maydoniga tanklar bilan kirib, o'q uzgan. Rasmiy o'lim soni hech qachon e'lon qilinmagan, ammo huquq himoyachilari minglab odam halok bo'lganini aytadi.

Kayksi Gonkong va Parij orqali qochib, Garvardda o'qigan va 1996 yilda Taypeyga ko'chib o'tgan. U Xitoyda Demokratiya uchun Tayvan Assotsiatsiyasi raisi.

'Surgun ruhiy va ma'naviy azobdir. Men 37 yil shunday yashadim. O'tgan yili otam vafot etgani haqida qo'ng'iroqni olganimda, hali tayyor emas edim', dedi Kayksi. Uning ota-onasiga uning oldiga borishga ruxsat berilmagan.

Source: www.dw.com