Xitoy hukumati birinchi marta Yangi Zelandiyaning to‘rt nafar deputatiga Tayvanga tashrif buyurgani uchun bir yil muddatga kirish taqiqini joriy qildi. Bu haqda Yangi Zelandiya tashqi ishlar vazirligi ma’lum qildi.
Deputatlar may oyida Tayvanga safar qilgan va qaytishda taqiq haqida xabar topgan. Xitoy elchixonasi taqiqni uzr so‘rash bilan kamaytirish yoki bekor qilish mumkinligini bildirgan.
Xitoy Tayvanni o‘z hududi deb hisoblaydi va orolning xorijiy aloqalarini cheklashga intiladi. Biroq, bu Xitoyning Yangi Zelandiya deputatlariga Tayvanga tashrifi uchun birinchi marta taqiq joriy qilishi bo‘lib, tashqi ishlar vaziri Uinston Pitersni “hayratda qoldirgan”.
Vazirlik matbuot kotibi: “Yangi Zelandiya deputatlari o‘nlab yillar davomida Tayvanga tashrif buyurgan va bunday tashriflar Yangi Zelandiyaning Bir Xitoy siyosatiga zid emas”, dedi.
Xitoy elchixonasi taqiqni deputatlarning “Xitoyning jiddiy xavotirlarini e’tiborsiz qoldirib”, parlamentariy sifatida Tayvanga tashrif buyurishni talab qilgani bilan izohladi. Tashrif Tayvanning hukmron Demokratik Progressiv partiyasi va “Tayvan mustaqilligi” kuchlariga “noto‘g‘ri signal” yuborgan.
May oyidagi tashrifda koalitsiyadagi partiyalardan Maureen Pugh, Devid Uilson va Laura Makklyur, shuningdek, muxolifatdagi Leyboristlar partiyasidan Dunkan Uebb qatnashgan.
ACT partiyasidan Makklyur taqiqni “xorijiy aralashuv turi” deb atab, “Tayvanga tashrif uchun uzr so‘ramayman”, dedi. U “erkin demokratiyada yashashning bir qismi” sifatida deputatlarning dunyo bo‘ylab erkin sayohat qilish huquqini ta’kidladi.
Tashqi ishlar vaziri Piters Pekin va Vellingtondagi diplomatlarga “o‘tmish amaliyotidan chekinishni” Xitoy rasmiylari bilan muhokama qilishni topshirgan.
Yangi Zelandiya 1972-yilda Pekin bilan diplomatik munosabatlar o‘rnatgan va Bir Xitoy siyosatiga amal qiladi. Biroq, ko‘plab davlatlar singari, Tayvan bilan muntazam aloqalarni saqlab keladi.
O‘tgan yili bir guruh Yangi Zelandiya deputatlari Tayvan prezidenti Lay Ching-te bilan uchrashgan va Xitoy elchixonasi bu safarni “Tayvan mustaqilligi” kuchlari bilan til biriktirish deb tanqid qilgan.
Xitoy ilgari Tayvanga tashrifi uchun AQSh qonunchilariga, jumladan 2022-yilda sobiq Vakillar palatasi spikeri Nensi Pelosiga nisbatan sanksiyalar qo‘llagan.
Source: www.bbc.com