AQSh Kongressi a’zosi Deliya Ramires 2025-yil iyun oyida Isroilga qurol yetkazib berishga qisman embargo joriy etishni nazarda tutuvchi “Block the Bombs Act” (Bombalarni to‘sish qonuni)ni ilk bor taqdim etganida, unga atigi 21 demokrat qonunchi qo‘shilgan edi.
Bir yil o‘tib, qonun loyihasi 73 hammuallifga ega bo‘ldi. Falastin huquqlari tarafdorlari buni “tarixiy” yutuq deb baholamoqda. Ramires Vashingtondagi matbuot anjumanida “Ba’zilar bu qonun loyihasini ekstremal deb hisoblagan bo‘lsa-da, aslida u an’anaviy tus oldi”, dedi.
73 nafar a’zo qo‘llab-quvvatlagan ushbu tashabbus Isroilning Kongressdagi o‘n yilliklar davomidagi deyarli bir ovozdan ikki partiyaviy qo‘llab-quvvatlanishiga jiddiy zarba berdi. Biroq bu raqam 435 a’zodan iborat Vakillar palatasida ko‘pchilikni tashkil etmaydi.
Yaqin Sharqni tushunish instituti (IMEU) ijrochi direktori Margaret DeReus bunday qonun loyihasining “taraqqiyotini belgilash” muhimligini ta’kidlab, ko‘proq qonunchilar Isroilga shartsiz yordamni rad etuvchi saylovchilarning ko‘pchiligi bilan bir safda turishi kerakligini aytdi. “Biz shunday kamchilikdan kelmoqdamizki, Kongresda to‘g‘ri ish qilish uchun jasorat yetishmaydi, shuning uchun bu avvalgi holatga nisbatan katta yaxshilanishdir”, dedi DeReus.
Kongress asosan Isroil tarafdori bo‘lib qolsa-da, advokatlar uning a’zolarini AQSh jamoatchiligining o‘zgaruvchan qarashlarini aks ettirishga chaqirmoqda. Ko‘plab so‘rovlar Isroil tezda qo‘llab-quvvatlashni yo‘qotayotganini ko‘rsatmoqda. Global masalalar instituti so‘rovida respondentlarning atigi 16 foizi AQSh “Isroilga yangi cheklovlarsiz qurol yetkazib berishni davom ettirishi kerak” degan fikrga qo‘shildi.
Ramires qonun loyihasini Vakillar palatasida ovozga qo‘yish zarurligini ta’kidlab, Isroilning Yaqin Sharqdagi bir nechta harbiy kampaniyalariga ishora qildi. Biroq, hozircha qonun loyihasi palataning respublikachi rahbariyati tomonidan bloklangan. Ramires, shuningdek, Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va Prezident Donald Trampni Erondagi urush, Isroilning Livanga bostirib kirishi va G‘azoda o‘limlar sonining ortishidagi roli uchun tanqid qildi.
Kongress a’zosi Rashida Tlob Vashingtonning Isroilni qo‘llab-quvvatlashiga shubha qilish endi tabu emasligini ta’kidlab, isroillik suiiste’molliklar haqida jamoatchilik xabardorligi oshganini qayd etdi. “Amerikaliklar bizning uyda sarmoya kiritishimizni xohlaydi. Ular o‘lim va vayronagarchilik va bombalarga sarmoya kiritmasligimizni xohlaydi”, dedi Tlob.
“Block the Bombs Act” Isroilga ma’lum og‘ir bombalar va artilleriya o‘q-dorilarini yetkazib berishni taqiqlaydi – bu qurollar Isroilning G‘azodagi genotsid urushi davridagi eng halokatli hujumlarida ishlatilgan. Qonun loyihasi dastlab progressivlar va Isroilning keskin tanqidchilari tomonidan qo‘llab-quvvatlangan bo‘lsa, endi uning hammualliflari safiga kutilmagan nomlar qo‘shildi.
Kongress a’zosi Valeri Fushi, 2022-yilda AIPAC kabi Isroilparast guruhlar ko‘magida saylangan bo‘lsa-da, o‘tgan yili qonun loyihasiga hammuallif bo‘ldi. Respublikachi Tomas Massi, Tramp va Isroilparast guruhlar tomonidan qo‘llab-quvvatlangan raqibga praymerizda yutqazgan bo‘lsa-da, ushbu hafta o‘z nomini qo‘shib, qonun loyihasini ikki partiyaviy qildi.
Progressiv kokus raisi Greg Kasar qo‘llab-quvvatlashning oshishi gapirish, marsh qilish va qonunchilar bilan bog‘lanish o‘zgarishga olib kelishi mumkinligini ko‘rsatishini aytdi. “Biz aniq ravishda Respublikachilar partiyasiga qarshi turishimiz, shuningdek, Demokratik partiya sifatida o‘zimizni o‘zgartirishimiz kerak, agar hayotlarni saqlab qolmoqchi bo‘lsak”, dedi Kasar.
Qonunchilar sulhga qaramay, G‘azoda gumanitar inqiroz davom etayotganini ta’kidladilar. Kongress a’zosi Latifa Simon qonun loyihasini qo‘llab-quvvatlash partiyaviy masala bo‘lmasligi kerakligini aytdi. “Biz aniq bo‘lishimiz kerak – qizil yoki ko‘k emas, balki amerikaliklar sifatida – to‘q qorinlar va gumanitar yordam bombalardan ustun bo‘lishi kerak”, dedi Simon.
“Block the Bombs Act”ning bir yilligi AQShning Isroil bilan aloqalarini shubha ostiga qo‘yuvchi boshqa qonunchilik tashabbuslari ham kuchaygan bir paytga to‘g‘ri keldi. 100 senatordan 40 nafari, jumladan demokratlarning katta ko‘pchiligi, aprel oyida Isroilga harbiy buldozerlarni yetkazib berishni bloklash uchun ovoz berdi.
Yahudiylarning tinchlik uchun ovozi (JVP) Action tashkilotining siyosiy direktori Bet Miller qonun loyihasiga qo‘llab-quvvatlashning oshishi AQShdagi Falastin huquqlari harakati faolligi bilan bog‘liqligini aytdi. Biroq u hammualliflar soni “dahshatli darajada past”ligini ta’kidladi. “Bu bizning qancha yo‘l bosib o‘tishimiz kerakligining belgisi – Kongress a’zolarining ko‘pchiligi hali ham genotsid sodir etayotgan davlatga bombalar yuborishni xohlaydi”, dedi Miller.
Source: www.aljazeera.com