Afrikada inson huquqlari bo‘yicha xalqaro majburiyatlarni rad etuvchi shartnoma qabul qilish yo‘lidagi muhim qadam tashlandi. Hafta boshida Gana poytaxtida bo‘lib o‘tgan konferensiyada Afrika davlatlari vakillari “Oila, suverenitet va qadriyatlar to‘g‘risida”gi nizom loyihasini muhokama qildi.
Guardian nashriga ko‘ra, hujjatda Afrika qadriyatlari va madaniyati “xorijiy mafkuralar” tomonidan tahdid ostida ekani ta’kidlanadi. Nizom davlatlarni 2003-yilda qabul qilingan Maputo protokoli kabi gender tengligi va ayollar hamda qizlarning reproduktiv salomatligini himoya qiluvchi kelishuvlardan chiqishga chaqiradi.
Mutaxassislarning fikricha, bu nizom birinchi marta butun qit’a miqyosida huquqlarga emas, balki axloqiy qarashlarga asoslangan yuridik tizimni joriy etishga urinishdir. Hujjatda jinsiy va reproduktiv salomatlik hamda huquqlar Afrika oilasiga ekzistensial tahdid sifatida baholanadi.
Loyiha, shuningdek, keng qamrovli jinsiy tarbiyani rad etadi va jinsni faqat erkak yoki ayol deb belgilaydi. Ota-onalarning huquqlari bolalarning huquqlaridan ustun qo‘yiladi, jumladan, jinsiy hayot va intizom masalalarida.
Afrika huquqshunoslari, reproduktiv huquqlar guruhlari va LGBTQ+ himoyachilari nizomni “regressiv va xavfli” deb qoraladi. Keniyalik huquqshunos Gilbert Mitullahning so‘zlariga ko‘ra, bu hujjat “Maputo protokolini ichdan buzish uchun litsenziya” vazifasini o‘taydi.
Nizomni ishlab chiqishda Uganda hukumat vazirlari boshchiligidagi afrikalik qonunchilar guruhi yetakchilik qildi. 2026-yilgi konferensiya Gana poytaxtida bo‘lib o‘tdi va unda 20 davlat vakillari ishtirok etdi. Maqsad – nizomni Afrika Ittifoqi Bosh Assambleyasiga olib chiqish.
Tanqidchilarning fikricha, nizomda oilaning faqat heteroseksual nikoh asosida ta’riflanishi qit’adagi oilalar xilma-xilligini inkor etadi. “Strategik sudlov tashabbusi” tashkiloti tahliliga ko‘ra, oilani shaxsdan ustun qo‘yish ayollar va bolalarni zo‘ravonlik va diskriminatsiyadan himoyasiz qoldiradi.
Hujjatda AQSh va Yevropadagi konservativ nasroniy tashkilotlarning ta’siri seziladi. “Family Watch International” tashkiloti nizomni qo‘llab-quvvatlaydi. Tanqidchilar esa bu “transplantatsiya” – ya’ni g‘arb mafkurasining Afrika ko‘rinishidagi aksi ekanini ta’kidlaydi.
Source: www.theguardian.com