Shimoliy Irlandiyaning Belfast shahrida sudanlik qochqin tomonidan pichoqlash hujumi sodir etilganidan so‘ng immigratsiyaga qarshi norozilik namoyishlari boshlandi. Yuzlab niqobli namoyishchilar seshanba kuni kechqurun yo‘llarni to‘sib, avtomobillar va binolarni yoqib yubordi, aholi evakuatsiya qilindi.
Shimoliy Irlandiya birinchi vaziri Michelle O‘Neill tartibsizliklarni “jirkanch qo‘rqoqlik” deb atadi. “Irqchilik, qo‘rqitish va zo‘ravonlik qayerda sodir bo‘lishidan qat’iy nazar, noto‘g‘ri”, dedi u X’da.
30 yoshli gumonlanuvchi, ismi oshkor etilmagan, dushanba kuni 40 yoshli erkakning boshi va bo‘yniga bir necha marta pichoq urganlikda ayblanib, qotillikka urinish, jamoat joyida tig‘li qurol olib yurish va o‘ldirish bilan tahdid qilish moddalari bilan sudga tortildi.
Shimoliy Irlandiya politsiya rahbari Jon Boutcherning aytishicha, gumonlanuvchi Buyuk Britaniyaga 2023-yilda Parij va Dublin orqali kelgan. UK Ichki ishlar vazirligi uning 2028-yilgacha amal qiladigan qonuniy yashash ruxsatnomasiga ega sudanlik qochqin ekanligini tasdiqladi.
Zo‘ravonlik Buyuk Britaniya bo‘ylab keskinlik yuqori bo‘lgan bir paytda yuz berdi. Populistik partiyalar boshpana siyosatini mamlakatga xavfli shaxslarni kiritishda ayblamoqda. O‘tgan hafta Angliyaning janubidagi Sautgemptonda britaniyalik sikx tomonidan oq tanli talaba qizning o‘ldirilishi politsiya tomonidan noto‘g‘ri ko‘rib chiqilgani sababli to‘qnashuvlar bo‘lgan edi.
Immigratsiya Buyuk Britaniyada keskin mavzuga aylangan va so‘nggi mahalliy saylovlarda o‘ng qanot Reform UK partiyasining yuksalishiga turtki bo‘lgan. O‘tgan yili Shimoliy Irlandiyada ikki o‘smirning xorijliklar tomonidan jinsiy tajovuzga uchrashi haqidagi da’volardan so‘ng immigratsiyaga qarshi tartibsizliklar bo‘lgan edi.
2024-yil iyulida Liverpul yaqinida ruandalik qochqinlarning o‘g‘li tomonidan uch qizning o‘ldirilishi butun Buyuk Britaniyada, jumladan Shimoliy Irlandiyada ham tartibsizliklarga sabab bo‘lgan. O‘smir qizlarni o‘ldirishda aybdor deb topilib, kamida 52 yil qamoq jazosiga hukm qilingan.
Amnesty International o‘tgan yilni Shimoliy Irlandiyada “nafratning uyatli yili” deb atagan. Politsiya 2048 irqiy hodisa va 1280 irqiy nafrat jinoyatini qayd etgan, bu 2004-yildan beri eng yuqori ko‘rsatkichlardan biri. “Har bir hayratlanarli statistika ortida qo‘rquvda yashayotgan haqiqiy inson yoki oila bor”, dedi Amnesty’ning Shimoliy Irlandiya direktori Patrik Korrigan.
King’s kolleji professori Maykl Kerrning so‘zlariga ko‘ra, tartibsizliklarda qatnashganlar soni nisbatan kichik bo‘lsa-da, oqibatlari juda jiddiy bo‘lishi mumkin. “Kichik, ammo qat’iy o‘ng qanot ozchilik tezda qo‘rquv uyg‘otishi mumkin, ayniqsa ular kichik, zaif va allaqachon xavf ostida bo‘lgan jamoalarni nishonga olganda”, dedi u.
Immigratsiyaga qarshi arboblar, jumladan Reform partiyasi rahbari Nayjel Faraj va Restore Britain rahbari Rupert Lou dushanbadagi hujumchining immigratsiya holati haqida ma’lumot talab qilgan. Demokratik Unionist partiyasi rahbari Gevin Robinson hokimiyatni “nazoratsiz immigratsiya”ni cheklashga chaqirdi.
Politsiya pichoqlash videosini tarqatmaslikka chaqirgan bo‘lsa-da, “vatanparvarlar” bilan bog‘liq ko‘plab ijtimoiy tarmoq akkauntlari kadrlarni tarqatib, odamlarni “jamoalariga ommaviy immigratsiyaga qarshi norozilik bildirishga” chaqirdi. Amerikalik milliarder Ilon Mask immigratsiyaga qarshi faol Tommi Robinsonning postini repost qilib, “Faqat qayta-qayta va baland ovozda norozilik bildirish orqali o‘zgarish bo‘ladi!” dedi.
Shimoliy Irlandiya adliya vaziri Naomi Long zo‘ravonlik harakatlarini amalga oshirayotganlarni “odamlarning haqiqiy azob-uqubatlari, tashvishlari va g‘azabini qurolga aylantirishda” aybladi va irqiy taranglikni qo‘zg‘atishda o‘ng qanot onlayn qo‘zg‘atuvchilarni tanqid qildi. “Buyuk Britaniya va undan tashqarida, ehtimol kechagacha Belfastni xaritada topishda qiynalgan yomon niyatli aktyorlar bor edi... ular ataylab odamlarni ko‘chaga chiqishga undagan”, dedi u.
Belfast Qirolicha universiteti antropologiya o‘qituvchisi Evi Chatzipanagiotidou seshanbadagi zo‘ravonlikni “Muammolar” bilan bog‘ladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tartibsizliklar uzoq muddatli iqtisodiy mahrumlik, ishsizlik va marginallashuvdan aziyat chekkan hududlarda sodir bo‘ladi. “Mahalliy tarixiy va mafkuraviy jarayonlar global o‘ng qanot siyosati bilan birlashadi”, dedi u.
Kerr siyosiy bo‘linishlarni qo‘shimcha xavf sifatida ko‘rsatdi. Siyosiy birlik bo‘lmasa, “o‘ng qanot bu hodisalardan partiyalar, jamoalar va politsiya o‘rtasida ponani haydash uchun foydalanishi mumkin”, dedi u. “Agar bu davom etsa, Shimoliy Irlandiyada katta politsiya muammosiga aylanadi va butun Buyuk Britaniyada keng tarqalgan tartibsizliklarni kuchaytirishi mumkin.”
Source: www.aljazeera.com