AQSH prezidenti Donald Tramp Oq uyda o‘tkazilgan matbuot anjumanida AQSH harbiylari Eronning Hormuz bo‘g‘ozi orqali tranzit cheklovlariga qaramay, millionlab barrel neftni ushbu strategik suv yo‘li orqali olib chiqqanini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, aynan shu sababdan neft narxi so‘nggi kunlarda barrel uchun 90 dollar atrofida saqlanib qolgan.

Trampning ta’kidlashicha, AQSH “hech kim bilmagan holda” 22 ta kemani tun qorong‘usida, chiroqlarsiz olib o‘tgan. U Eronning radarlari yo‘q qilingani sababli bu operatsiya muvaffaqiyatli o‘tganini aytdi. Prezident o‘zining Truth Social tarmog‘ida ham ushbu da’volarni takrorlab, 100 million barrel neft va 200 dan ortiq tijorat kemasi bo‘g‘oz orqali xavfsiz o‘tganini yozdi.

Biroq Trampning energetika vaziri Kris Rayt o‘sha kuni Kongressdagi tinglovda bunday yashirin operatsiyadan xabari yo‘qligini aytdi. U harbiylar ba’zi kemalarga yordam berganini tan oldi, ammo bu kemalar Eronnikiga tegishli emasligini qo‘shimcha qildi.

Mutaxassislar Trampning da’volariga shubha bilan qarashmoqda. Urushdan oldin bo‘g‘oz orqali kuniga 140 ga yaqin kema o‘tgan bo‘lsa, hozirda bu ko‘rsatkich ancha past. Kpler kompaniyasi 264 ta kema o‘tganini qayd etgan bo‘lsa, bu ham 100 million barrel neftga teng emas.

Ko‘plab kemalar AQSH yordamisiz, Eron ruxsati bilan bo‘g‘ozdan o‘tgan. Eron Islom Inqilobi Qo‘riqchilari Korpusi (IRGC) bo‘g‘ozni nazorat qilib, tranzit uchun to‘lov talab qilmoqda. Pokiston, Hindiston va Rossiya kabi mamlakatlar Eron bilan muzokaralar olib borib, o‘z kemalarini o‘tkazishga erishgan.

Eron Hormuz bo‘g‘ozini xalqaro suvlar emas, balki faqat Eron va Ummonning qo‘shma hududi deb hisoblaydi. AQSH esa bu to‘lovlarni noqonuniy deb ataydi. NSI Insurance Group bosh direktori Oskar Seykaliyning so‘zlariga ko‘ra, kemalar uchun Eronga to‘lov qilish uzoq muddatda arzonroq bo‘lishi mumkin, ammo bu sanksiya va huquqiy xavflarni keltirib chiqaradi.

Source: www.aljazeera.com