AQSh prezidenti Donald Trampning so‘zlariga ko‘ra, Amerika harbiylari Venesuelaning eng mashhur jinoiy guruhlaridan biri bo‘lgan Tren de Aragua yetakchisi Ninyo Gerreroni havo hujumida o‘ldirgan.
Tramp ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida “Mening buyrug‘im bilan AQSh Janubiy qo‘mondonligi tezkor va halokatli kinetik zarba berib, Ninyo Gerreroni yo‘q qildi”, deb yozgan.
To‘liq ismi Hektor Rustenford Gerrero Flores bo‘lgan Ninyo Gerrero Tren de Aragua guruhining uzoq yillik rahbari edi. Bu guruh Lotin Amerikasidagi eng mashhur jinoiy tashkilotlardan biri bo‘lib, Tramp ma’muriyati tomonidan nishonga olingan.
Tramp guruhni AQShga qarshi “tartibsiz urush” olib borishda ayblab, uni xorijiy terrorchi tashkilot deb e’lon qilgan.
Tramp havo hujumi aks etgan videoni ham e’lon qilib, unda yashil bino va uning yonidagi omborxona portlab, vayronalar havoga uchayotgani ko‘rsatilgan. Tramp harbiy harakat “Venesueladagi do‘stlarimiz bilan yaqindan muvofiqlashtirilgan holda amalga oshirilganini” ta’kidlagan.
Venesuela hukumati “qo‘shma operatsiya”da ishtirok etganini tasdiqlagan.
Yanvar oyida Amerika kuchlari o‘sha paytdagi Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni Nyu-Yorkda jinoiy javobgarlikka tortish uchun uning qarorgohidan dramatiktungi reydda olib chiqib ketgan edi. AQSh uni guruh bilan hamkorlikda ayblagan. Ayblov hujjatida Gerrero Flores ham tilga olingan.
O‘shandan beri AQSh Maduroning vorisi Delsi Rodriges bilan aloqalarni mustahkamlashga, unga qarshi sanksiyalarni olib tashlashga va Venesuelaning eng boy neft zaxiralarini qazib olishda hamkorlik qilishga intilmoqda.
Gerrero rahbarligida Tren de Aragua Kolumbiya, Ekvador, Peru va Chiliga tarqalib, migrantlarni tovlamachilikdan tortib jinsiy savdo, shartnoma asosida o‘ldirish va o‘g‘irlashgacha bo‘lgan faoliyatni kengaytirgan.
Dastlab qamoqxona to‘dasi bo‘lgan guruhni Ninyo Gerrero “transmilliy jinoiy tashkilot”ga aylantirgan. AQSh Davlat departamenti uning hibsga olinishiga olib keladigan ma’lumot uchun millionlab dollar mukofot taklif qilgan.
Gerrero yillar davomida qamoqxonaga kirib-chiqib yurgan. 2012-yilda u qo‘riqchiga pora berib qochgan, 2013-yilda esa qayta hibsga olingan.
Qaytib kelgach, u shimoliy Venesueladagi Tokoron qamoqxonasini hayvonot bog‘i, restoranlar, tungi klub, tikish va basseyn bilan jihozlangan dam olish maskaniga aylantirgan.
2023-yil sentabrida Maduro 11 ming askarni qamoqxonani egallash va nazoratni tiklash uchun yuborgan. Gerrero yana qochib ketgan.
Qamoqda va tashqarida bo‘lishiga qaramay, u guruh ta’sirini kengaytirib, Bolivar shtatidagi oltin konlari, Karib dengizi sohilidagi giyohvand moddalar yo‘laklari va Venesuela-Kolumbiya chegarasidagi yashirin o‘tish joylarini nazorat qilgan.
Ko‘plab ma’lumotlarga ko‘ra, Tren de Aragua 2014-yilda Venesuela gumanitar va iqtisodiy favqulodda holatga tushib, jinoyatchilik kam foyda keltiradigan bo‘lgach, mamlakatdan tarqalib ketgan va hozirda AQShni ham o‘z ichiga olgan sakkizta davlatda faoliyat yuritadi.
Guruh qisman mahalliy jinoiy tashkilotlar bilan ittifoq va hamkorlik qilish orqali ishlaydi. Masalan, Ekvadorda guruh Meksikaning Sinaloa karteli bilan aloqador guruhlar bilan hamkorlik qiladi, Kolumbiyada esa ba’zilar ular chap qanot Milliy ozodlik armiyasi (ELN) a’zolari bilan ishlagan deb da’vo qiladi.
Tramp ma’muriyati davrida AQSh kuchlari AQShga giyohvand moddalarni olib o‘tish bo‘yicha keng ko‘lamli operatsiyaning bir qismi deb atalgan qayiqlarga, jumladan Tren de Aragua bilan bog‘liq bo‘lganlarga o‘nlab zarbalar bergan.
AQSh ommaviy axborot vositalariga ko‘ra, sentabrdan beri zarbalar natijasida 200 dan ortiq kishi halok bo‘lgan.
Biroq harbiylar hujumga uchragan qayiqlarda giyohvand moddalar yoki ularning kontrabandachilari borligiga dalil keltirmagan, bu esa operatsiyani tanqid qilish va uning qonuniyligi haqida savollar tug‘dirmoqda.
Ba’zi huquqshunoslar zarbalar tegishli sud jarayonisiz tinch aholini nishonga olib, xalqaro huquqni buzishi mumkinligini ta’kidlagan.
Tramp ma’muriyati o‘ldirishlarni qonuniy deb atagan. Oq uy Kongressga yuborgan bayonotda AQSh prezidenti Donald Tramp AQSh narkokartellar bilan rasmiy qurolli mojaroda ekanligini va giyohvand moddalarni tashuvchi qayiqlar ekipajlari “jangchilar” ekanligini “aniqlaganini” aytgan.
Source: www.bbc.com