Afrika Kasalliklarni Nazorat Qilish va Oldini Olish Markazlari (Africa CDC) bosh direktori Jan Kaseya ogohlantirishicha, Sharqiy Afrikadagi Ebola virusi epidemiyasi 'tarixdagi eng yomon' holatga aylanishi mumkin.
Kaseya seshanba kuni Burundida o‘tkazilgan Afrika davlat rahbarlari va xalqaro donorlarning virtual yig‘ilishida signal berdi. Hozirda Kongo Demokratik Respublikasida (KDR) kamida 837 kishi infeksiyalangan, 196 kishi vafot etgan. Qo‘shni Ugandada 19 holat va 2 o‘lim qayd etilgan.
'Agar epidemiyani tezda to‘xtatmasak, bu G‘arbiy Afrika va Sharqiy KDRdagi avvalgi epidemiyalardan ham yomonroq bo‘ladi', dedi Kaseya. U 2014-yildagi G‘arbiy Afrika epidemiyasida 11 000 dan ortiq, 2018-yildagi KDR epidemiyasida esa 2000 dan ortiq kishi halok bo‘lganini eslatdi.
Hozirgi epidemiyaga Bundibugyo shtammi sabab bo‘lmoqda, unga qarshi hali tasdiqlangan vaktsina yoki davolash usuli mavjud emas. Bu shtamm kam uchraydi va farmatsevtika kompaniyalari tomonidan e’tibordan chetda qolgan. Chegara bilmas shifokorlar (MSF) eksperti Trish Nyuportning aytishicha, 'bu tadqiqot va ishlanmalar uchun ustuvor yo‘nalish emas'.
Vaziyatni yanada og‘irlashtiradigan omil – Sharqiy KDRdagi davom etayotgan mojaro. M23 isyonchi guruhi hukumat kuchlariga qarshi jang olib bormoqda, bu esa tibbiyot xodimlarining harakatlanishini qiyinlashtiradi. Natijada virus tarqalishini kuzatish va bemorlarga yordam ko‘rsatish imkoniyati cheklangan.
Kaseyaning so‘zlariga ko‘ra, 26 000 dan ortiq odam kuzatuvdan chetda qolgan va ular boshqalarni yuqtirishi mumkin. Virus allaqachon Ituri provinsiyasidan Shimoliy va Janubiy Kivuga, shuningdek, Ugandaga tarqalgan.
Stigma va dezinformatsiya ham muammo. Ko‘pchilik Ebola kasalligini hukumatning mablag‘ o‘zlashtirish hiylasi deb hisoblaydi. Iyun oyida g‘azablangan yoshlar kasalxonaga bostirib kirib, davolash chodirlari va tibbiy infratuzilmani yoqib yubordi.
Xalqaro yordam ham cheklangan. Burundi prezidenti Ndayishimiye epidemiyaga qarshi kurash uchun zarur bo‘lgan 518 million dollarning atigi beshdan bir qismi to‘planganini aytdi. AQShning xorijiy yordamni qisqartirishi va USAIDning yopilishi vaziyatni yanada og‘irlashtirdi.
Source: www.aljazeera.com