Janubiy Xitoy dengizi uzoq yillar davomida Xitoy va AQSh o‘rtasidagi geosiyosiy raqobatning asosiy nuqtasi sifatida ko‘rilgan. Biroq so‘nggi yillarda mintaqada yangi, nozik xavfsizlik tarmog‘i shakllanmoqda.

1-iyun kuni Filippin va Vetnam o‘zaro munosabatlarni kengaytirilgan strategik sheriklik darajasiga ko‘tardi va mudofaa hamkorligi memorandumini imzoladi. Hujjat yuqori darajadagi almashinuvlar, strategik muloqot, axborot almashish va dengizda qo‘shma tadbirlarni o‘z ichiga oladi.

Hindiston Vetnamga 629 million dollarlik BrahMos qanotli raketalarini yetkazib berish bo‘yicha shartnoma imzoladi. Bu Filippindan keyin ikkinchi Janubi-Sharqiy Osiyo xaridori. Raketalar Hindiston va Rossiya tomonidan birgalikda ishlab chiqilgan.

Yaponiya Filippin bilan o‘zaro kirish kelishuvini kuchaytirib, maxfiy mudofaa ma’lumotlarini almashish bo‘yicha muzokaralarni boshladi. Avstraliya esa Indoneziya bilan “Jakarta shartnomasi”ni imzoladi.

Lowy instituti eksperti Hunter Marstonning so‘zlariga ko‘ra, barcha bu davlatlar Xitoydan xavotirda va dengizda qonun ustuvorligini qo‘llab-quvvatlaydi. Ular AQShning mintaqaviy xavfsizlik bo‘yicha majburiyatlarini qisqartirishi mumkinligini tan oladi.

Filippin prezidenti Ferdinand Markos Jr.ning ta’kidlashicha, Vetnam bilan munosabatlarni yuqori darajaga ko‘tarish “Vetnamning Filippinning Janubi-Sharqiy Osiyodagi yagona strategik sherigi sifatidagi o‘rnini tasdiqlaydi”.

Biroq mutaxassislarning fikricha, bu kelishuvlar NATO uslubidagi ittifoqni yaratmaydi. Ular har bir davlatning o‘z qobiliyatlarini mustahkamlashga qaratilgan. Xitoy mintaqadagi aksariyat davlatlarning eng yirik savdo hamkori bo‘lib qolmoqda.

Source: www.dw.com