Serbiya poytaxti Belgrad politsiya boshlig‘i Veselin Milich, go‘yoki ikki raqib jinoyatchi — Sasha Vukovich va Aleksandr Nesovich o‘rtasida sulh o‘rnatishga uringan uchrashuv qon bilan tugadi. 12 may kuni bo‘lib o‘tgan ushbu voqea tergovchilarning dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, Vukovich Nesovichni kamida o‘n marta otgan. Nesovichning jasadi bir necha kundan keyin Belgrad chekkasida bochkada ko‘milgan holda topilgan.
Tergovchilar dastlab Milichni jinoyatni yashirishda ayblashgan. Bu ish Serbiyada katta shov-shuvga sabab bo‘ldi, chunki ko‘pchilikni mamlakatning eng yirik politsiya departamenti rahbarining nima uchun ikki taniqli jinoyatchi bilan uchrashgani qiziqtirdi. Biroq, KRIK tergov nashri bosh muharriri Stevan Doychinovichning so‘zlariga ko‘ra, bu holatning o‘zi ajablanarli emas.
Doychinovich yillar davomida uyushgan jinoyatchilik, davlat institutlari va Serbiyaning hukmron Serb Taraqqiyot Partiyasi (SNS) o‘rtasidagi aloqalarni tergov qilgan. Uning fikricha, bu munosabatlar oddiy korrupsiyadan ancha chuqurroq: “Serbiya davlati uyushgan jinoyatchilik bilan chirmashib ketgan. Hukmron partiya va Prezident Aleksandr Vuchich atrofidagi asosiy shaxslar turli jinoiy guruhlar bilan siyosiy manfaatlariga qarab hamkorlik qiladi.”
Doychinovichning ta’kidlashicha, bu o‘zgaruvchan ittifoqlar Serbiyadagi jinoyatchilik urushlarini kuchaytirgan. So‘nggi o‘n yil ichida 100 dan ortiq odam to‘da bilan bog‘liq suiqasdlarda o‘ldirilgan, ko‘p hollarda ochiq joylarda va kunduzi. Uning so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi qotillik “hukmron partiya ichidagi ayrim fraksiyalarga mos kelgani uchun” katta hikoyaga aylandi.
Tergovchi jurnalist Branko Chetsenning fikricha, SNS va jinoiy dunyo o‘rtasidagi munosabatlar Vuchich hukmronligining boshidanoq boshlangan. “Zvonko Veselinovich va Milan Radoichich kabi jinoiy o‘tmishga ega odamlar to‘satdan davlat shartnomalarining asosiy benefitsiarlariga aylandi”, deydi u.
Eng yorqin misollardan biri — Veljko Belivuk ishi. U Serbiyadagi eng mashhur uyushgan jinoiy guruhlardan birining rahbari bo‘lib, uning a’zolari bir qator qotillik, odam o‘g‘irlash va giyohvand moddalar savdosi bo‘yicha sudlanmoqda. KRIK sud hisobotlariga ko‘ra, Belivuk prokurorlarga o‘z guruhining Prezident Vuchich, sobiq ichki ishlar vaziri Aleksandr Vulin va boshqa amaldorlar bilan aloqalari haqida “hamma narsani aytib berishga” qaror qilgan.
Doychinovich, shuningdek, Belivukning 2016 yildagi hibsga olinishidan keyin uning telefonidan olingan WhatsApp xabarlarida aloqa zanjiri aniqlanganini ta’kidlaydi. Xabarlarda Belivuk yuqori martabali zobitlardan ruxsat so‘ragan va ular “kichik boshliq” (ichki ishlar vaziri) va “katta boshliq” (Prezident Vuchich) ga havola qilgan.
2023 yilda KRIK audio yozuvni e’lon qildi, unda zobit Vuchkovich go‘yoki jinoiy guruh yig‘ilishini boshqarib, uning tarmog‘i “butun politsiyani qo‘lida ushlab turgani” bilan maqtangan. Doychinovich va Chetsenning ta’kidlashicha, davlat va uyushgan jinoyatchilik o‘rtasidagi munosabatlar o‘zaro manfaatli: davlat himoya qiladi, jinoiy guruhlar esa xizmat ko‘rsatadi.
Talabalar boshchiligidagi hukumatga qarshi namoyishlar davomida jinoiy guruh a’zolari tinch namoyishchilarga hujum qilganlar. Futbol bezorilari guruhlari ham Vuchichga qarshi shiorlarni cheklashda yordam bergan. Biroq, Doychinovichning so‘zlariga ko‘ra, “davlat giyohvand kartellarini faqat bir necha o‘nlab odamni namoyishchilarga hujum qilish uchun himoya qilmaydi — undan foyda ko‘radi”.
Yillar davomidagi tergovlar va sud jarayonlariga qaramay, deyarli hech bir yirik uyushgan jinoyatchilik ishi siyosiy javobgarlikka olib kelmagan. Doychinovichning ta’kidlashicha, prokurorlar shifrlangan Sky xabarlarini jinoyatchilarga qarshi ishlatadi, ammo siyosatchilarga tegishli qismlarni chetlab o‘tadi. Serbiya rasmiylari davlat va uyushgan jinoyatchilik o‘rtasidagi aloqalar haqidagi ayblovlarni rad etib, hukumatning jinoyatchilikka qarshi murosasiz kurash olib borayotganini ta’kidlaydi.
Hukumatga qarshi namoyishlar 20-oyga kirgan bir paytda, Prezident Vuchichga bosim kuchaymoqda. Chetsenning fikricha, bu muammo hatto muxolifatga kirmagan saylovchilar orasida ham qo‘llab-quvvatlashni susaytirmoqda. “Vuchich tizimi ostida pul topish bir narsa, uyushgan jinoyatchilik oldida ojizlikni his qilish va politsiya sizni himoya qila olmasligini anglash butunlay boshqa narsa”, deydi u. Vuchich 15 mart kuni bir necha hafta ichida prezidentlikdan ketishini e’lon qildi, ammo muddatli saylovlar sanasi hali e’lon qilinmagan.
Source: www.dw.com