Jazoirda 2-iyul kuni Milliy Assambleyaga navbatdagi saylov bo‘lib o‘tadi. Amaldagi prezident Abdulmajid Tebbun bu saylovni mamlakat siyosiy institutlarini yangilash yo‘lidagi navbatdagi qadam sifatida taqdim etmoqda. Biroq ko‘plab kuzatuvchilar hokimiyat almashinuvi yoki siyosiy tizimda tub o‘zgarishlar kutilmasligini ta’kidlamoqda.
Ayni paytda jazoirliklarning diqqat markazida futbol turibdi: milliy terma jamoa 2026 yilgi Jahon chempionatiga yo‘llanma olgan. Fridrix Ebert fondining Jazoir bo‘limi rahbari Robin Frishning so‘zlariga ko‘ra, saylovlar Jahon chempionati va yozgi ta’til bilan raqobatlashmoqda. Shunga qaramay, bu muhim siyosiy voqea bo‘lib qolmoqda.
Saylovda 24,7 million jazoirlik ovoz berish huquqiga ega. 407 a’zodan iborat quyi palata besh yil muddatga saylanadi. Siyosatshunos Rashid Uayssa bu saylovlarni juda muhim deb baholamoqda. Uning fikricha, 2021 yilgi saylov Hirak norozilik namoyishlari ta’sirida o‘tgan bo‘lsa, bu safar ko‘plab mustaqil nomzodlar ishtirok etmoqda.
Mustaqil nomzodlarning ko‘pligi jamiyatning parlamentni yana siyosiy maydon sifatida ko‘rayotganidan dalolat beradi. Shu bilan birga, saylovchilarning ishtiroki past bo‘lishi mumkin: 2021 yilda bu ko‘rsatkich atigi 23% ni tashkil etgan edi. Bu jazoirliklarning davlat institutlariga ishonchsizligini ko‘rsatadi.
Siyosiy tizimning demokratik sifati munozarali bo‘lib qolmoqda. Freedom House tashkiloti Jazoirni “erkin emas” deb tasniflagan. Bertelsmann transformatsiya indeksi esa islohot umidlari so‘nib, mamlakat “arab bahori”dan oldingi holatga qaytganini ta’kidlaydi.
Saylov islohotlari tanqidga uchramoqda. Saylov komissiyasining vakolatlari kengaytirilgan, ayollar kvotasi esa 50% dan uchdan birga tushirilgan. Shunga qaramay, sobiq Hirak faollarining saylovlarda ishtiroki va yangi fuqarolik jamiyati tashabbuslari ijobiy belgilar sifatida qayd etilmoqda.
Jazoir parlamenti asosan “muhr bosish” funksiyasini bajaradi, deydi ekspertlar. Biroq Uayssa prezident Tebbun birinchi marta Bouteflika davridagi eski tarmoqlardan xoli parlament bilan ishlashi mumkinligini ta’kidlab, bu saylovga katta umid bog‘langanini aytadi.
Jazoir saylovi Yevropa uchun ham muhim: mamlakat energiya hamkori, migratsiya va Sahel mintaqasini barqarorlashtirishda markaziy rol o‘ynaydi. Saylov siyosiy muvozanatni tubdan o‘zgartirmasa-da, mamlakatning yangilanish chaqiriqlari va tizimning parlamentdan tashqaridagi kuch markazlari o‘rtasidagi ziddiyatni ochib beradi.
Source: www.dw.com