Germaniyada natsist ramzlari va targ‘iboti qonun bilan qattiq cheklangan bo‘lsa-da, o‘ta o‘ngchi guruhlar va shaxslar ushbu cheklovlarni aylanib o‘tish uchun yangi usullarni topmoqda. Ular natsist ramzlarini kodlash orqali, masalan, Gitlerni 'HTLR', svastikani 'HKNKRZ' deb yozib, mahsulotlarini sotishda davom etmoqda.
Biroq, Germaniyaning 'Recht Gegen Rechts' (Huquqlar O‘ngga Qarshi) kampaniyasi bu muammoga qarshi innovatsion yondashuvni taklif qildi. Ular natsist ramzlari, kodlangan ekstremist iboralar va o‘ta o‘ngchi biznes nomlarini Yevropa savdo belgisi idorasida ro‘yxatdan o‘tkazib, ularni nazorat qilishni boshladilar. Kampaniya 2021-yilda Jung von Matt reklama agentligi va Gamburgdagi Laut Gegen Nazis notijorat tashkiloti tomonidan boshlangan.
Agar ekstremist sotuvchilar ro‘yxatdan o‘tgan nom yoki iboralarni ruxsatsiz ishlatsa, ular qonuniy javobgarlikka tortilishi mumkin, jumladan, har bir sotilgan mahsulot uchun kompensatsiya to‘lash. Kampaniya asoschilaridan biri Simon Knittelning so‘zlariga ko‘ra, bu onlayn do‘konlar darknetda emas, balki oddiy internetda mavjud, faqat to‘g‘ri URL manzillarini topish kerak.
Sobiq neo-natsist va onlayn do‘kon egasi Filipp Shlaffer, hozirda o‘ta o‘ngchi ekstremizmga qarshi faol, kampaniyaga yordam berdi. Uning ta’kidlashicha, bu do‘konlarni topish uchun kalit so‘zlarni bilish kerak va ularning aksariyati xorijda joylashgan bo‘lib, bu global biznesga aylangan.
Kampaniya 35 dan ortiq onlayn do‘konni aniqladi, har birida 1000 dan ortiq mahsulot mavjud. Birinchi savdo belgisi ro‘yxatdan o‘tgandan so‘ng, atigi 30 daqiqa ichida barcha onlayn do‘konlar ushbu mahsulotlarni olib tashladi. Keyingi belgilar bilan bu vaqt 10 daqiqagacha qisqardi.
Kampaniya, shuningdek, neo-natsist shiorlarini anti-natsist mahsulotlariga aylantirdi. Masalan, Druck18 onlayn do‘konining nomi va domenini qo‘lga kiritib, uning o‘rniga anti-natsist va anti-irkchilik mahsulotlarini sotadigan do‘kon ochdi. Yangi mahsulotlarda 'HKN KRZ' kabi kodlar chizilgan holda va 'Savdo belgisi qonuniga rahmat: biz bu natsist kodini ro‘yxatdan o‘tkazdik, shuning uchun natsistlar uni tarqata olmaydi' matni bilan bezatilgan.
Kampaniya hozirgacha oltita savdo belgisini ro‘yxatdan o‘tkazgan va yana bir qancha belgilarni ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonida. Har bir savdo belgisini ro‘yxatdan o‘tkazish olti oygacha vaqt oladi va 1600 yevro (1823 dollar) turadi. Kampaniya faqat xayriyalar hisobiga moliyalashtiriladi.
Kampaniya, shuningdek, Druck18 asl egasi Tommi Frenk bilan sud jarayonida ishtirok etmoqda. Frenk kampaniyani do‘kon nomidan foydalanishni to‘xtatishni talab qilgan, ammo sudda yutqazgan. Kampaniya rahbarlari ba’zi kodlarni savdo belgisi bilan himoya qilish mumkin emasligini tan olishadi, ammo asosiy maqsad – jamoatchilik va siyosiy doiralarda bu kodlar mavjudligi haqida xabardorlikni oshirishdir.
Source: www.dw.com