Erondagi sobiq Oliy Rahbar Ali Xomanaiyning dafn marosimlariga millionlab motam tutuvchilar va o‘nlab mamlakatlar vakillari – prezidentlar, bosh vazirlar, tashqi ishlar vazirlari va parlament spikerlari tashrif buyurdi.
Biroq, ko‘p kunlik tadbir Eron va Iroq bo‘ylab o‘tayotgan bir paytda, Tehron aholisi Al Jazeera’ga aytganidek, ko‘pchilik uchun hozirgi Oliy Rahbar Mojtaba Xomanaiyning yo‘qligi barcha kelganlarning mavjudligidan ko‘ra ko‘proq e’tiborni tortdi.
Mojtaba Xomanaiy 28-fevral kuni Isroil havo hujumida yaralangan va otasi Ali Xomanaiy, rafiqasi Zahra Haddod-Adel va boshqa oila a’zolari halok bo‘lganidan beri omma oldida ko‘rinmadi. U rafiqasi va otasining dafn marosimlarida ham ishtirok etmadi.
Eron rasmiylari bu yo‘qlikni suiqasd tahdidi davom etayotgani bilan izohlamoqda. Biroq, Ali Xomanaiyning boshqa o‘g‘illari – Mostafo, Meysam va Mas’udning motam tadbirlarida qatnashishi, shuningdek, ko‘plab siyosiy rahbarlar va xorijiy mehmonlarning ishtiroki Mojtaba Xomanaiyning yo‘qligini yanada ko‘zga tashlab, uning jarohatlari darajasi haqida mish-mishlarni kuchaytirmoqda.
“Mening mamlakatim endi rahbar omma oldida bo‘lgan eski Eron emas”, dedi 26 yoshli Masume Tehron dafn marosimidan. “Mojtabaning yo‘qligi ahamiyatsiz. Ammo uning mavjudligi mamlakat xavfsizligining belgisi edi, endi esa eski xavfsizlik hukm surmayotganini his qilyapman. Marhum rahbar Eron kuchining timsoli edi.”
Dushanba kuni Xomanaiyning dafn marosimi Tehrondan o‘tayotganda, Isroil mudofaa vaziri uning vorisiga tahdid qildi. Vazir Isroil Kats ibroniy tilidagi bayonotida Xomanaiy “Isroilni yo‘q qilish rejasini boshlagan va boshqargani uchun Isroil tomonidan o‘ldirilganini” aytdi. “Qotil o‘ldirildi”, dedi Kats. “Isroilni yo‘q qilish rejalarini ilgari surishga urinadigan har qanday Eron rahbari ham to‘xtatiladi.”
Eron rahbariyatining ko‘p qismi Isroil tomonidan 28-fevraldan beri muntazam ravishda nishonga olingan. Hujumlar natijasida Ali Xomanaiy bilan birga mudofaa vaziri, qurolli kuchlar boshlig‘i, yuqori martabali Islom inqilobi qo‘riqchilari qo‘mondonlari va yadroviy muassasalar xodimlari halok bo‘lgan yoki ishdan chiqqan.
“Mojtaba Xomanaiyning xavfsizligi uchun u omma oldida bo‘lmasligi kerak, biz biroz kutishimiz kerak”, dedi 35 yoshli Foeza dafn marosimidan. “Yangi rahbar hali ko‘rinmaganligi men uchun yomon narsani anglatmaydi, chunki dushman avvalgi rahbarga rahm qilmagan va janob Mojtabaga ham rahm qilmasligini bilaman.”
Mojtaba Xomanaiyning sog‘lig‘i haqidagi mish-mishlar uning otasi, rafiqasi va oila a’zolarini o‘ldirgan hujumdan beri kuchaygan. Reuters agentligiga uning yaqin doirasidagi manbalarga ko‘ra, Xomanaiy yuzi va bir yoki ikkala oyog‘ida jiddiy jarohatlar olgan. Bu esa Eron davlati qudrati haqidagi rasmiy tasvirlarni shubha ostiga qo‘ygan.
“Islom Respublikasi, da’volariga qaramay, o‘z rahbarining xavfsizligini bir necha daqiqa ta’minlay olmayapti”, dedi 47 yoshli Someya Tehron dafn marosimidan. “Bu yerda fitna bor va hukumat hali ham xalq bilan halol va shaffof emas.”
Eronlik-amerikalik siyosiy tahlilchi Negar Mortazaviyning aytishicha, Mojtabaning yo‘qligi “albatta g‘ayrioddiy”. Ammo bu vaziyat “dizayn bo‘yicha emas, balki majburiy” va Xomanaiy hayotiga tahdidni hisobga olgan holda “uning uchun asos bor”. Shu bilan birga, Mortazaviy bu holat cheksiz davom eta olmasligini qo‘shimcha qildi: “Uni abadiy yashirib bo‘lmaydi.”
Source: www.aljazeera.com