Fransiya apellyatsiya sudi 8-iyul kuni Marin Le Pen va uning “Milliy birlashma” partiyasining boshqa a’zolari 2004-2016 yillarda Yevropa Parlamenti yordamchilarini yollashda Yevropa Ittifoqi mablag‘larini noto‘g‘ri ishlatganliklari haqidagi ish bo‘yicha hal qiluvchi qaror chiqaradi.
Agar sud 2025-yildagi hukmni tasdiqlasa, Le Pen besh yil muddatga davlat lavozimini egallash taqiqlanadi va uy qamog‘iga hukm qilinadi. Bu esa uni 2027-yilgi prezidentlik saylovlarida qatnasha olmasligiga olib keladi. Le Pen Yevropa o‘ta o‘ngining eng ko‘zga ko‘ringan namoyandalaridan biri bo‘lib, so‘rovnomalarda Fransiyaning 2027-yilgi saylovlarida yetakchilik qilmoqda.
O‘tgan hafta chorshanba kuni Le Pen, agar sud faqat elektron bilaguzuk taqish buyrug‘ini tasdiqlasa ham, saylovda qatnashmasligini aytdi. “Agar men nomzod bo‘la olsam, nomzod bo‘laman, agarda men saylovoldi tashviqotini olib bora olsam”, dedi 57 yoshli siyosatchi LCI telekanaliga.
2025-yil mart oyida Parij jinoyat sudi Le Pen partiyasi Yevropa Parlamenti mablag‘larini 2,9 million yevro (3,32 million dollar) miqdorida o‘zlashtirgan “firibgarlik tizimi”ning markazida ekanligini aniqladi. Sud “Milliy birlashma” partiyasini 2 million yevro (2,29 million dollar) jarimaga tortdi, uning yarmi shartli ravishda to‘xtatildi.
Le Pen parlament yordamchilari xarajatlarini moliyalashtirish uchun ajratilgan pullarni o‘z siyosiy partiyasi xodimlariga to‘lashda foydalanganlikda ayblangan. Yevropa Ittifoqi siyosatchilariga yordamchilar maoshlarini o‘z ichiga olgan xarajatlarni qoplash uchun mablag‘ ajratiladi, ammo ularni partiya faoliyati uchun ishlatish taqiqlanadi.
Le Pen 2023-yilda yetti yillik tergovdan so‘ng yana yigirma nafar ayblanuvchi bilan birga sudga tortilgan. U va uning partiyasi ayblovlarni rad etib, pullar qonuniy ravishda ishlatilgan va prokurorlar parlament yordamchisi nima qilishi haqida juda tor ta’rif qo‘llagan deb da’vo qilgan.
O‘tgan yilgi hukmga ko‘ra, Le Pen besh yil muddatga davlat lavozimini egallash taqiqlangan va ikki yil uy qamog‘iga hukm qilingan. Fransiya 2027-yil 18-aprelda navbatdagi prezidentlik saylovining birinchi bosqichini o‘tkazadi, shuning uchun Le Pen apellyatsiyani yutqazsa, saylovda qatnasha olmaydi.
O‘ta o‘ng lider, agar saylovda qatnashish taqiqlansa, kurashishga va’da berdi. “Agar men nomzod bo‘la olmasam, men mavjud barcha apellyatsiya imkoniyatlaridan foydalanaman”, dedi Le Pen. U Fransiyaning eng yuqori sudi bo‘lgan Kassatsiya sudiga murojaat qilishi mumkin, bu sud faktlarni emas, balki qonunning to‘g‘ri qo‘llanilganligini tekshiradi.
Agar saylovda qatnashishga ruxsat berilsa, Le Pen 2027-yilgi saylovda markazchi prezident Emmanuel Makronning vorisi sifatida asosiy da’vogar sifatida ko‘riladi. Agar ruxsat berilmasa, uning 30 yoshli shogirdi Jordan Bardella nomzod bo‘lishi mumkin.
Apellyatsiya sudi 8-iyuldagi qarorida Le Penning hukmini bekor qilishi mumkin, bu esa uni kelasi yilgi prezidentlik saylovida qatnashish imkonini beradi. Biroq, yuridik ekspertlarning fikricha, sudning birinchi instansiyadagi xulosalarini hisobga olgan holda, bu natija ehtimoldan yiroq.
Sud Le Penning hukmini tasdiqlashi mumkin. Agar prokurorlar talab qilgan besh yillik taqiqni tasdiqlasa, u prezidentlik poygasidan chetlashtiriladi va Bardella uning o‘rnini egallashi mumkin. Keyin Le Pen Kassatsiya sudiga murojaat qilishi mumkin.
Uchinchi imkoniyat – sud hukmni tasdiqlaydi, ammo jazoni yumshatadi. Agar davlat lavozimini egallash taqiqi olib tashlansa yoki ikki yil yoki undan kam muddatga qisqartirilsa, prezidentlik da’vogarligiga yo‘l ochiladi.
Source: www.aljazeera.com