Xitoy harbiy-dengiz kuchlari 2025-yil iyun oyida Janubiy Tinch okeanida suv osti kemasidan qit'alararo ballistik raketa sinovini o‘tkazdi. Pekin bu muntazam mashq ekanligini ta’kidlagan bo‘lsa-da, AQShning mintaqadagi ittifoqchilari keskin reaksiya bildirdi.
Avstraliya tashqi ishlar vaziri Penni Vong Xitoyning harakatlarini mintaqaviy xavfsizlikka putur yetkazuvchi deb atadi. Yaponiya Xitoyni o‘z siyosatini qayta ko‘rib chiqishga chaqirdi. Yangi Zelandiya tashqi ishlar vaziri Uinston Piters esa “Xitoyning Tinch okeani janubida yadroviy qurol sinovlaridan chuqur xavotirdamiz”, dedi.
Sinov “Julang-3” (Gigant to‘lqin-3) seriyasiga mansub suv osti kemasidan uchiriladigan qit'alararo ballistik raketa bilan bog‘liq. Uning maksimal masofasi 12 000 km ni tashkil etadi va bir nechta yadroviy kallaklarni olib yurishga qodir. Raketa 094 Jin sinfidagi yadroviy suv osti kemasidan uchirilgan bo‘lishi mumkin.
Xitoy harbiy eksperti podpolkovnik Chjan Szunshening so‘zlariga ko‘ra, raketa frontdagi qo‘shinlarga emas, balki qo‘mondonlik markazlari, harbiy bazalar va energetika infratuzilmasi kabi strategik nishonlarga mo‘ljallangan. U “Agar barcha boshqa harbiy qurollar ishdan chiqsa ham, Xitoy suv osti kemasi yadroviy javob zarbasini berishga qodir”, deb yozgan.
Bu Xitoyning 40 yildan ortiq vaqt ichida xalqaro suvlar ustidan uzoq masofali raketa sinovini o‘tkazishi emas. 2024-yil sentabrida ham Xitoy materikdan Tinch okeani janubiga xuddi shunday raketa uchirgan edi. Pekin barcha qo‘shni davlatlar oldindan xabardor qilinganini va mashq hech bir davlatga qarshi qaratilmaganini ta’kidlamoqda.
NATO Bosh kotibi Mark Ryutte Anqaradagi sammitda sinovni “soddalikdan voz kechish kerakligining yana bir isboti” deb atadi. Germaniyaning Ilm-fan va siyosat jamg‘armasi (SWP) eksperti Feliks Xaydukning fikricha, Xitoy AQSh boshchiligidagi mintaqaviy xavfsizlik tizimiga qarshi turli darajalarda tajovuzkorona kurash olib bormoqda.
Avstraliyaning Lowy instituti tadqiqotchilari 2025-yil iyun oyidagi hisobotida “PLA raketa kuchlari Xitoyning Avstraliyaga uzoq masofali zarba berishdagi eng samarali vositasi” deb ta’kidlagan. Ular Shimoliy Avstraliyadagi bazalar mojaro yuz berganda asosiy nishonga aylanishi mumkinligini qayd etgan.
Source: www.dw.com